|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanına gelirlerin tahsilatını sağlama ve belediyenin menfaatlerini koruma sorumluluğu yüklemektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61. maddesi, muhasebe yetkilisinin gelirlerin tahsilatından ve ilgili kayıtların düzenli tutulmasından sorumlu olduğunu belirtmektedir. Bu çerçevede, belediyenin 2024 yılı gelir kesin hesapları incelendiğinde, tahsilat oranı düşük kalan bazı gelir kalemleri tespit edilmiştir.
Özellikle arsa vergisi, arazi vergisi, ilan reklam vergisi, çevre temizlik vergisi ve diğer para cezaları gibi kalemlerde tahsilat oranlarının istenilen seviyenin altında kaldığı görülmektedir. Örneğin, arsa vergisi için tahsilat oranı %60,88 olarak belirlenmiştir. Belediyenin açıklamalarına göre, tahsilat oranlarının artırılması amacıyla çalışmalar başlatılmıştır. Gelecek dönemlerde bu oranların yükseltilmesi hedeflenmektedir. Gelirlerin zamanında ve eksiksiz bir şekilde tahsil edilmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, ilgili yetkililerin gelirlerin takibi ve tahsili konusundaki sorumluluklarını yerine getirmeleri gerekmektedir. |
BULGU: Bazı Gelir Kalemlerinde Tahsilat Oranının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından tahakkuk kayıtları yapılan bazı gelirlerin tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; belediye başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler verilmiş ve bu hususlarda belediye başkanına sorumluluk yüklenmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemlerini muhasebe yetkilisinin yürüteceği; muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu tutulacağı; aynı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde de kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları düzenlenmiştir.
Anılan Kanun hükümleri üst yöneticiye, muhasebe yetkilisine ve kamu gelirlerinin takibiyle görevli olanlara, gelirlerin takip ve tahsili konusunda sorumluluklar yüklemiştir.
Belediyenin 2024 yılı gelir kesin hesaplarının incelenmesi neticesinde; Bütçe Gelir Kesin Hesap Cetvelinde önemli görülen, ancak tahsilat tahakkuk oranı düşük kalarak gelecek yıla devreden bazı gelir kalemleri aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 8: 2024 Yılı Gelir Tahsilat Oranları
| Açıklama | 2023 Yılından Devreden Tahakkuk | 2024 Yılı Tahakkuku |
Toplam Tahakkuk | Toplam Tahsilat | 2024 Yılı Red ve İadeler |
2024 Yılı Net Tahsilatı | Gelecek Yıla Devreden Tahakkuku |
Tahsilat Oranı (%) |
| Arsa Vergisi | 1.344.649,87 | 3.014.075,39 | 4.358.725,26 | 2.659.829,68 | 6.168,07 | 2.653.661,61 | 1.698.895,58 | 60,88 |
| Arazi Vergisi |
28.793,61 | 57.620,07 | 86.413,68 | 40.981,80 | 40.942,80 | 45.431,88 | 47,38 | |
| İlan Reklam Vergisi |
125.463,87 | 316.555,00 | 442.018,87 | 266.176,49 | 520,00 | 265.656,49 | 175.842,38 | 60,10 |
| Çevre Temizlik |
259.916,52 | 1.180.755,06 | 1.440.671,58 | 969.692,07 | 3.975,24 | 965.716,83 | 470.979,51 | 67,03 |
| Diğer Para Cezaları |
488.799,50 | 400.704,89 | 889.504,39 | 366.468,06 | 0,00 | 366.468,06 | 523.036,33 | 41,20 |
Belediye cevabında, tahsilat oranlarının artırılması ile ilgili çalışmalara başlanılmış olduğunu, gelecek ay ve yıllarda tahsilat oranlarının artırılacağını belirtmiştir.
Tahsilat oranlarının azami düzeyde gerçekleşmesini teminen kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların gelirlerin takip ve tahsilinin zamanında ve eksiksiz olmasını sağlayacak şekilde hareket etmesi gerekmektedir.