|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı belediye gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediye başkanına, belediye teşkilatını yönetme ve gelirlerini takip etme yetkisi vermektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, kamu kaynaklarının etkili bir şekilde yönetilmesinden sorumlu olanların hesap verme yükümlülüğünü vurgulamaktadır. Bu bağlamda, mali hizmetler birimi, gelirlerin tahakkuk ve tahsil işlemlerini yürütmekle yükümlüdür.
Yapılan incelemelerde, arsa vergisi, arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi gibi çeşitli gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının %70’in altında kaldığı tespit edilmiştir. Örneğin, arazi vergisi %46,72, ilan ve reklam vergisi %48,67, çevre temizlik vergisi %44,70 gibi düşük oranlar göstermektedir. Belediye, bu bulgulara katıldığını belirterek, tahsilat oranlarının artırılması için mevzuat çerçevesinde gerekli adımların atılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, belediye gelirlerinin etkin bir şekilde tahsil edilmesi için ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket edilmesi gerekmektedir. Kamu kaynaklarının yönetiminde görevli olanların, gelirlerin takip ve tahsilat süreçlerini titizlikle yürütmeleri önem arz etmektedir. |
BULGU: Bazı Gelir Kalemlerinde Tahsilat Oranının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye gelirlerinin bazılarında tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde Belediye başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek görev ve yetkileri verilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda olduğu belirtilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un,
“Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesi ile ilgili mevzuat çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görevinin mali hizmetler birimine verildiği,
“Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemlerinin muhasebe yetkilisi tarafından yürütüleceği, muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu tutulacağı,
“Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları,
hüküm altına alınmıştır.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un,
“Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, özel kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği,
“Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, yedi gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı ve borçların süresinde ödenmemesi ya da mal bildiriminde bulunulmaması durumunda uygulanacak yaptırımlar,
“Cebren tahsil ve şekilleri” başlıklı 54’ncü maddesinde ödeme süresi içinde ödenmeyen amme alacağının, amme borçlusundan borcuna yetecek miktardaki malı haczedilerek tahsil edileceği,
düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin gelir kalemlerinden arsa vergisi, arazi vergisi, ilan ve reklam vergisi, biletle girilen yerlere ait eğlence vergisi, biletle girilmeyen yerlere ait eğlence vergisi, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, işgal harcı, ilan ve reklam gelirleri, diğer hizmet gelirleri, ecrimisil gelirleri, diğer taşınmaz kira gelirleri, diğer idari para cezaları ile diğer vergi cezalarına ilişkin tahsilat oranlarının %70’in altında kaldığı tespit edilmiştir. Arazi vergisinde %46,72, ilan ve reklam vergisinde %48,67, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinde %44,70, diğer taşınmaz kira gelirlerinde %19,03 olarak gerçekleşen tahsilat oranları yapılan tespite örnek olarak gösterilebilir.
Belediye tarafından gönderlen cevapta, bulguda yer alan tespitlere iştirak edilerek Belediye gelirlerinde tahsilat oranlarının azami düzeyde gerçekleşmesinin sağlanmasını teminen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket edileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye gelirlerinde tahsilat oranlarının azami düzeyde gerçekleşmesinin sağlanması için kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların gelirlerin takip ve tahsili hususunda yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket etmesi gerekmektedir.