|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı gelir kalemlerinin tahakkuk ve tahsilat oranlarının beklenenin altında kaldığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının gelir ve alacakları takip etme görevini vurgularken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu da bu sürecin muhasebe hizmetleri kapsamında ele alındığını belirtmektedir. İlgili mevzuat, mali hizmetler biriminin gelirlerin tahakkuk ettirilmesi ve tahsilat işlemlerinin yürütülmesinden sorumlu olduğunu ifade etmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılına ait çeşitli vergi ve diğer gelir kalemlerinin tahakkuk/tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. Örneğin, bina vergisi için tahakkuk oranı %35,96, arsa vergisi için %32,07 gibi oranlar görülmektedir. Bu durum, idarenin önemli gelir kalemlerinde tahsilatların istenilen seviyede gerçekleşmediğini göstermektedir. Düşük tahsilat oranları, tahakkuk eden alacakların zaman aşımına uğrama riski taşımaktadır. Kamu idaresi, gelir tahakkuk tahsilat oranlarını artırmak amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun veya 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde gerekli işlemlere başlayacağını ve borcu muaccel hale gelen vatandaşlara SMS ile bilgilendirme yapacağını bildirmiştir. Bu önlemler, tahsilat oranlarının iyileştirilmesine yönelik önemli adımlar olarak değerlendirilmektedir. |
BULGU: Bazı Gelir Kalemlerinin Tahakkuk Tahsilat Oranının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kurumun bazı gelir kalemlerine ilişkin tahakkuk/tahsilat oranlarının düşük seviyelerde gerçekleştiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görevleri arasında sayılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinde gelirlerin ve alacakların tahsili muhasebe hizmetinin bir parçası olarak görülmüş ve muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 60’ıncı maddesinin (e) bendinde ise, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
Yapılan inceleme neticesinde, 2024 yılı idare gelirlerine ilişkin tahakkuk/tahsilat oranı düşük olan vergi ve diğer gelir kalemleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 8: 2024 Yılı Gelir Tahakkuk ve Tahsilat Tablosu
| Gelirin Adı | TAHAKKUK (TL) | TAHSİLAT (TL) |
Tahakkuk/Tahsil at Oranı |
| Bina Vergisi | 25.034.947,48 | 9.001.322,07 | 35,96 |
| Arsa Vergisi | 8.141.278,53 | 2.610.972,04 | 32,07 |
| Arazi Vergisi | 771.262,28 | 137.042,23 | 17,77 |
| İlan ve Reklam Vergisi | 3.154.814,59 | 888.154,39 | 28,15 |
| Konutlara ait çevre temizlik vergisi | 19.606.120,06 | 9.742.372,36 | 49,69 |
| İşyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi | 14.221.407,18 | 4.603.648,61 | 32,37 |
| İşgal Harcı | 3.094.257,74 | 723.207,54 | 23,37 |
| Ulaştırma Hizmetlerine İlişkin Gelirler | 24.720,00 | 12.720,00 | 51,46 |
| Su Hizmetlerine İlişkin Kurumlar Hasılatı | 115.263.379,37 | 74.914.891,78 | 64,99 |
| Ulaştırma Hizmetlerine İlişkin Kurumlar Hasılatı |
6.573.002,32 | 3.916.177,40 | 59,58 |
| Ecrimisil Gelirleri | 893.932,95 | 300.130,35 | 33,57 |
| Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri | 12.035.453,98 | 3.575.816,15 | 29,71 |
| Diğer İdari Para Cezaları | 14.855.028,19 | 1.730.648,52 | 11,65 |
Kamu idaresi göndermiş olduğu cevapta, gelir tahakkuk tahsilat oranlarının artırılması için ilgisine göre 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun veya 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’na göre işlemlere başlanacağını ve borcu muaccel hale gelen vatandaşlara SMS yoluyla bilgilendirmenin devreye alınacağını bildirmiştir.
Tablodan da görüleceği üzere idarenin önemli gelir kalemlerinde tahsilatlar istenilen seviyede gerçekleştirilememiştir. Tahakkuk / tahsilat oranlarının bu şekilde devam etmesi Kurum’un tahakkuk eden alacaklarının tahsil zamanaşımına uğraması riskini ortaya çıkarabilecektir.