|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin bütçe gelir kesin hesap cetvelinde bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının beklenenin altında kaldığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının gelir ve alacakların takibi ile tahsilinden sorumlu olduğunu belirtirken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu da muhasebe hizmetlerinin tahsilat ve diğer mali işlemleri düzenli bir şekilde yürütmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, mali hizmetler biriminin, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesinden sorumlu olduğu vurgulanmaktadır.
Denetim raporunda yer alan tablo, 2023 yılından devreden alacaklar ile 2024 yılı tahakkukları arasında önemli bir fark olduğunu göstermektedir. Örneğin, arazi vergisi için tahsilat oranı %29,24, ilan ve reklam vergisi için %46,81, çevre temizlik vergisi için %42,57 ve para cezaları için %48,15 olarak belirlenmiştir. Bu oranlar, belediyenin gelirlerinin artırılması amacıyla yapılacak çalışmaların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, mevzuat çerçevesinde belediye gelirlerinin etkin bir şekilde tahsil edilmesi, mali yönetimin sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir. İlgili idare, gelirlerin artırılması için gerekli adımları atma konusunda kararlıdır. |
BULGU: Bazı Gelirlerin Tahsilat Oranlarının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin “Bütçe Gelir Kesin Hesap Cetveli”ni oluşturan gelir kalemlerinden bazılarının tahsilat oranlarının düşük düzeyde kaldığı tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinin (f) bendinde, Belediye Başkanı belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevli ve yetkili kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinin birinci fıkrasında, muhasebe hizmetinin; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemi olduğu, aynı maddenin ikinci fıkrasında muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 60’ıncı maddesinin (e) bendinde de, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
Yine aynı Kanun’un 38’inci maddesinde ise, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
İdarenin aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere, bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranları düşük kalmıştır.
Tablo 17: Tahsilat Oranı Düşük Gelir Kalemleri
| Gelirin Adı | 2023 Yılından Devreden Alacak (TL) | 2024 Yılı Tahakkuku (TL) | Toplam Tahakkuk (TL) | 2024 Yılı Net Tahsilatı (TL) | Tahsil Oranı (%) |
| Arazi Vergisi | 564.887,22 | 335.670,86 | 900.558,08 | 263.369,61 | 29,24 |
| İlan ve Reklam Vergisi |
513.778,04 | 645.218,85 | 1.158.996,89 | 542.559,71 | 46,81 |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi |
3.835.870,38 | 8.493.461,91 | 12.329.332,29 | 5.249.438,01 | 42,57 |
| Para Cezaları | 20.518.260,51 | 148.350.132,46 | 168.868.392,97 | 81.314.840,11 | 48,15 |
Kamu idaresi cevabında, gelirlerin artırılması hususunda çalışmaların devam ettiği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, mevzuat hükümleri çerçevesinde belediye gelirlerinin tahsilinin sağlanması önem taşımaktadır.