BULGU: Bazı Harcamaların Hatalı Bütçe Tertiplerinden Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Muhasebe kayıtlarında yapılan incelemelerde bazı harcamaların hatalı ekonomik kodlarda muhasebeleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kanun’un “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin (k) bendinde;
“k) Bütçeler kurumsal, işlevsel ve ekonomik sonuçların görülmesini sağlayacak şekilde Cumhurbaşkanlığınca uluslararası standartlara uygun olarak belirlenen bir sınıflandırmaya tâbi tutularak hazırlanır ve uygulanır.”
“Ödeneklerin kullanılması” başlıklı 20’inci maddesinin (d) bendinde;
“d) Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılır.”
Denilmektedir.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber’in “Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Açıklamalar” kısmında;“Ekonomik sınıflandırmada, Devletin görev ve fonksiyonlarını yerine getirirken yürüttüğü faaliyetlerde kullandığı mal ve hizmetlerin türleri ve bunların milli ekonomiye, piyasalara ve gelir dağılımına etkileri esas alınmıştır.
Ekonomik sınıflandırma, nihai kullanım amacı ve yeri üzerinde değil, mal ve hizmet alımında olduğu gibi işlem gerçekleştiğinde işlemin ilk niteliği üzerinde durur.” Denilmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Amaç
Madde 1 – Bu Yönetmeliğin amacı, il özel idaresi, belediye, bağlı idare ve birliklerin; gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesidir.” Denilmektedir.
Yapılan incelemede;
Kurum personel şirketine yapılan personel hizmet alımı giderlerinin “07.1.1.05 ve 03.5.1.04” kodlarından muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 08/12/2021 tarihli, E-14399437-622.02- 2105226 no.lu görüş yazısında; personel çalıştırılmasına ilişkin hizmet alımı suretiyle yapılan giderlerin ekonomik sınıflandırmanın, bu amaçla yapılan ödemelerin türüne göre 03.5.1.08 Temizlik Hizmet Alım Giderleri, 03.5.1.09 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri ve 03.5.9.90 Diğer Hizmet Alımları bütçe tertiplerinden giderleştirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan 2024 yılı Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda, diğer hizmet alımlarının 03.05.09.90 ekonomik kodunda yer aldığı görülmektedir. Dolayısıyla bu tür giderler için 03.5.9.90-Diğer Hizmet Alımları kodunun kullanılması gerekmektedir.
“Şirket Yönetim Kurulu Huzur Hakkı Ödemesi” adı altında yapılan bazı harcamaların 03.5.1.04-Müteahhitlik Hizmetleri tertibinden muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberde; 03.5.1.04-Müteahhitlik Hizmetleri: Yardımcı hizmetler sınıfına dâhil personel tarafından yerine getirilmesi gereken hizmetlerden, hizmet yerlerinin ve tedavi kurumlarının asansör, kalorifer gibi tesisatın işletilmesi ile ilgili mevzuatına göre kurumlarınca üçüncü şahıslara ihale yoluyla gördürülmesi uygun görülen işlere ilişkin giderler bu bölüme kaydedilecektir.” denilmektedir. Bu tür bir harcamanın 03.5.1.04-Müteahhitlik Hizmetleri tertibinden ödenmesi mümkün değildir. Bu tür bir gider için Detaylı Hesap Planı’nda ve Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber’de bütçe tertibi bazında herhangi bir kod bulunmamaktadır. “Şirket Yönetim Kurulu Huzur Hakkı Ödemesi” adı altında bir ödemenin de zaten kurum bütçesinden yapılması mümkün değildir.
İdarenin cevabında hatalı uygulamanın düzeltildiği bildirilmiştir.
Bütçeyle öngörülen ödenekler tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderler için kullanılabilir. Diğer bir ifadeyle ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar dışında kullanılamazlar. Giderlerin rehberde ve detaylı hesap planında belirtilen ilgili kodundan yapılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tabloların giderler itibariyle gerçek durumu göstermesi açısından önem arz etmekte olup, kayıtların Yönetmelik’e uygun şekilde yapılmasının sağlanması gerekmektedir.