|
ÖZET: Harran Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından gerçekleştirilen bazı hizmet alımı ihalelerinde, yaklaşık maliyetlerin yeterli araştırmaya dayanmadan belirlendiği tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, ihale öncesinde fiyat araştırması yapılmasını ve yaklaşık maliyetin bu verilere dayanarak hesaplanmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, belirli ihalelerde yalnızca tek bir firmadan alınan fiyatların kullanıldığı ve bu fiyatların nasıl belirlendiğine dair yeterli açıklama yapılmadığı görülmüştür.
Örneğin, 2023/431328 ve 2024/603584 ihale kayıt numaralı ihalelerde, yaklaşık maliyetin belirlenmesinde yalnızca bir firmadan alınan fiyatların esas alındığı, bu durumun ihalelere katılan diğer firmaların sayısını etkilediği ve sonuç olarak ihalelerin tek isteklinin elinde kaldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, yaklaşık maliyet cetvelinde kullanılan katsayıların belirlenmesine dair açıklamaların eksik olduğu da tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli düzeltici önlemleri almak üzere çalışmalara başladığını belirtmiştir. Dolayısıyla, yaklaşık maliyetlerin belirlenmesinde piyasa koşullarını yansıtan gerçekçi fiyatların kullanılmasına yönelik daha titiz bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Bazı Hizmet Alımı İhalelerinde Yaklaşık Maliyetin Yeterli Araştırmaya Dayalı Olarak Hazırlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Harran Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi (Hastane) tarafından yapılan bazı hizmet alımı ihalelerine ait yaklaşık maliyetin yeterli araştırmaya dayalı olarak hazırlanmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9’uncu maddesinde mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirleneceği ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Kanun’un 13’üncü maddesindeki ihale ilan sürelerinin belirlenmesinde, 38’inci maddesindeki aşırı düşük tekliflerin sorgulamasında ve 63’üncü maddesindeki yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılmasında temel parametre olarak yaklaşık maliyet kullanılmaktadır.
04.03.2009 tarih ve 27159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, ikinci fıkrada belirtilen (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilecekleri, söz konusu maddenin 4’üncü fıkrasında ise; fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verileceği, istenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturaların değerlendirmeye tabi tutulmayacağı ve buna ilişkin gerekçelerin yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterileceği,
Yönetmelik’in 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirleneceği, bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ekleneceği, bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanacağı, buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulacağı, yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunlu olduğu,
Belirtilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden yaklaşık maliyetin belirlenmesinde idarece her türlü fiyat araştırması yapacağı, fiyatın belirlenmesinde söz konusu Yönetmelik’in 8’inci maddesini üçüncü fıkrasında belirtilen yöntemlerden birini kullanılabileceği, yaklaşık maliyetin mümkün olduğu kadar piyasa koşullarını yansıtması ve gerçekçi olarak hazırlanması gerektiği, zira yaklaşık maliyetin ihalede ilan süreleri ve ön yeterlilik koşullarının belirlenmesinde, aşırı düşük teklifin hesaplamasında, ihalede ekonomik açıdan en uygun teklifin belirlenmesinde en önemli unsurlardan biri olduğu anlaşılmaktadır.
Bu çerçevede Sağlık Araştırma ve Uygulama merkezinin yaptığı bazı ihalelerin incelenmesinde;
2023/431328 ihale kayıt numaralı 12 Ay 1.474.524 Puan Sonuç Karşılığı PCR Alımı ihalesi için yaklaşık maliyetin belirlenmesi amacıyla bir firmadan fiyat alındığı, bu firmadan alınan fiyatın doğrudan yaklaşık maliyete dayanak yapılmadığı, yaklaşık maliyetin nasıl hesaplandığı konusunda cetvelde herhangi açıklama olmadığı, yaklaşık maliyet için teklif veren firmanın ihaleye tek istekli olarak katıldığı ve ihalenin söz konusu firmanın uhdesinde kaldığı,
2024/603584 ihale kayıt numaralı 12 Ay 8.000.000 Puan Sonuç Karşılığı Hemogram Hizmet Alımı ihalesi için yaklaşık maliyetin belirlenmesi amacıyla sadece bir firmadan 5.200.000 puan üzerinden fiyat alındığı, yaklaşık maliyet ise 8.000.000 puan üzerinden Makro Eliza Hizmet Alımı adı altında hesaplandığı, fiyatın ilgili firmanın vermiş olduğu katsayıdan bağımsız belirlendiği ve yaklaşık maliyetin belirlenmesinde hangi parametrelerin esas alındığı konusunda cetvelde herhangi bir bilgiye yer verilmediği, yaklaşık maliyet için teklif veren firmanın ihaleye tek istekli olarak katıldığı ve ihalenin söz konusu firmanın uhdesinde kaldığı,
2023/18722 ihale kayıt numaralı 24 Ay Süreli 3.950.000 Puan Sonuç Karşılığı Hemogram Hizmet Alımı ihalesi için yaklaşık maliyet cetvelinde belirlenen katsayının nasıl belirlendiği konusunda herhangi bir açıklamanın bulunmadığı, ihaleye tek isteklinin teklif verdiği ve ihalenin söz konusu isteklinin uhdesinde kaldığı,
Tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, özetle bulgu konusuna iştirak edildiği ve konunun düzeltilmesine yönelik gerekli çalışmalara başlandığı bilgisi verilmiştir.
Bu itibarla, yaklaşık maliyetin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde mümkün olduğu kadar piyasa fiyat araştırması yapılmak suretiyle gerçekçi fiyatın belirlenmesine yönelik hazırlanması gerekmektedir.