|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı hizmet alımlarının içeriğinin belirsiz olduğunu ve alınan hizmetlerin genellikle belediye birimlerinin yasal görevleri çerçevesinde yer aldığını ortaya koymuştur. Yapılan incelemeler, dışarıdan alınan medya ve danışmanlık hizmetlerinin, özel bir uzmanlık gerektiren durumlar dışında, belediye birimlerinin mevcut görevleriyle örtüştüğünü göstermektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını sağlamak için belirli standartlar ve süreçler öngörmektedir.
Belediye hizmetlerinin sürdürülebilmesi için dışarıdan alınacak hizmetlerin, belediye birimleri tarafından gerçekleştirilemeyecek nitelikte olması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, yapılan denetimlerde, alınan hizmetlerin çoğunun bu kriterlere uymadığı ve somut katkılarının belirsiz olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, bu hizmetlere ilişkin belgelerin eksikliği, kamu harcamalarının verimliliği açısından sorun teşkil etmektedir. Sonuç olarak, belediye yönetiminin, dışarıdan alım yaparken yasal çerçevelere uygun hareket etmesi ve yalnızca zorunlu hizmetleri satın alması gerektiği belirtilmektedir. Bu durum, mali yönetim ve kontrol sisteminin etkinliğini artırmak için büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı Hizmet Alımlarının İçeriğinin Net Olmaması ve Alınan Hizmetlerin Belediye Birimlerinin Yasal Görevleri Kapsamında Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından alınan çeşitli medya ve danışmanlık hizmetlerinin belediye dışından alınması zorunlu olan somut ve belirli bir uzmanlık alanına ilişkin özel hizmetlerden olmadığı, bunların genellikle belediye birimlerinin görevleri kapsamındaki işler olduğu görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin,
“h) Kamu gideri: Kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,
l) Kamu malî yönetimi: Kamu kaynaklarının tanımlanmış standartlara uygun olarak etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlayacak yasal ve yönetsel sistem ve süreçleri,
m) Malî kontrol: Kamu kaynaklarının belirlenmiş amaçlar doğrultusunda, ilgili mevzuatla belirlenen kurallara uygun, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için oluşturulan kontrol sistemi ile kurumsal yapı, yöntem ve süreçleri,
Kanun’un “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5’inci maddesinin,
“g) Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında,
ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.”
Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinin,
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”
Anılan Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinin,
“Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.”
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin,
“Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.”
şeklindeki hükümleri birlikte değerlendirildiğinde İdare tarafından dışarıdan satın alınacak her türlü hizmetin belediye birimleri tarafından yerine getirilemeyecek nitelikte, belediye görev ve sorumlulukları ile doğrudan ilgili ve belediye hizmetlerinin sürdürülmesi için zorunlu olan hizmetlerden olması gerekmektedir.
Belediyenin nakit darlığı yaşadığı ve bu nedenle mali yükümlülüklerini tam olarak yerine getiremediği değerlendirildiğinde, bahsedilen kriterlere uyumlu bir mali yönetim ve kontrol uygulamasının önemi daha da artmaktadır.
Yapılan incelemede, doğrudan temin suretiyle veya 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f maddesi kapsamında pazarlık usulüyle alınan ,
Belediye başkan danışmanlığı hizmet alımı,
Sosyal medya takibi ve raporlanması,
Belediye meclisi toplantılarının internet üzerinden canlı yayınlanması hizmet alımı,
Halkla ilişkiler iletişim ve sosyal medya danışmanlığı alımı,
Medya takip hizmet alımı,
Aliağa kış mevsimi profesyonel fotoğraf çekim hizmeti alımı,
Belediye haberlerinin basın kuruluşlarına dağıtımı hizmet alımı,
Aliağa’nın tanıtımı amacıyla uydudan yayın yapan kuruluşlardan alt bant ilan yayınlanması hizmeti alımı,
Güncel gelişmeler muhasebe eğitim danışmanlığı alımı,
Hukuki danışmanlık alımı,
İş süreçleri ve arşiv danışmanlık hizmeti alımı,
Turizm tanıtım haber dağıtımı hizmeti alımı,
Dijital iletişim pazarlama online itibar ve kriz yönetimi danışmanlığı alımı,
İdari ve mali danışmanlık hizmeti alımı,
hizmetlerinin Belediye yöneticileri ve birimlerinin görevleri kapsamında olduğu, bunların belediye hizmetleri gereğince zorunlu nitelikte olmadığı, yürütülen hizmetlere somut katkısının soyut ve belirsiz olduğu, alınan hizmetlerin ve sağlanan yararların belgelendirilmesine ilişkin dokümanların düzenlenen ödeme emirleri ekinde bulunmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, anılan mevzuat hükümleri gereğince, İdare tarafından dışarıdan satın alınacak her türlü hizmetin belediye birimleri tarafından yerine getirilemeyecek nitelikte, belediye görev ve sorumlulukları ile doğrudan ilgili ve belediye hizmetlerinin sürdürülmesi için zorunlu olan hizmetlerden olması; bu nitelikleri taşımayan, kamu harcamalarının verimli, ekonomik ve tutumlu olmasına ilişkin mevzuata aykırılık teşkil eden danışmanlık hizmeti alımlarının yapılmaması gerekmektedir.