|
ÖZET: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 2023/1346092 ve 2023/1347879 ihale kayıt numaralı hizmet alımları, bazı hizmetlerin idarenin yetki alanı dışında gerçekleştirildiğini ortaya koymaktadır. Bu ihale kapsamında, İstanbul ili dışına dergi dağıtımı yapılması, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve ilgili kanunlarla belirlenen mahalli idarelerin görev ve yetki sınırlarını ihlal etmektedir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelerin yalnızca yerel ihtiyaçları karşılamakla yükümlü olduğunu belirtmektedir.
İhalelerde belirtilen teknik şartnamelere göre, dağıtım hizmetlerinin büyük bir kısmı İstanbul dışındaki illere de yönlendirilmiştir. Ayrıca, 2021/14 sayılı tasarruf tedbirleri genelgesinde, basılı yayınların dijital ortamda hazırlanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu durum, yapılan dağıtımların hem yasal çerçeveye hem de tasarruf tedbirlerine aykırı olduğunu göstermektedir. İdare, bu bulgulara yanıt olarak, iletişim stratejisi çerçevesinde diğer illere yapılan dağıtımların gerekliliğini savunmuş; ancak bu tür faaliyetlerin, belediyelerin asli görevleri arasında yer almadığı açıktır. Dolayısıyla, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin, hizmet alımlarını yalnızca il sınırları içinde ve tasarruf tedbirlerine uygun şekilde gerçekleştirmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bazı İhaleler Kapsamındaki Hizmetlerin İdarenin Görev ve Yetki Alanı Dışında Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Halkla İlişkiler Şube Müdürlüğü tarafından yapılan 2023/1346092 ihale kayıt numaralı 2024 Yılı İstanbul Geneli Muhtelif Organizasyonlar ile Tanıtım- Duyuru Çalışmaları ve Baskılı Materyallerin Temini Hizmet Alımı İşi’ne ait birim fiyat teklif cetveline dahil edilen “dağıtım hizmeti 4” ile 2023/1347879 ihale kayıt numaralı 2024 Yılı Muhtelif Video Çekimleri, Film Yapımları, Kitap ve Dergi Basımları, Medya/Basın Takip Hizmetleri ile Mobil İletişim Araçları Temini Hizmet Alımı İşi’ne ait birim fiyat teklif cetveline dahil edilen “dergi dağıtımı 1” iş kalemleri kapsamında İstanbul ili dışında da dergi dağıtımı yapıldığı görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “2. Mahalli idareler” başlıklı 127’nci maddesi ile mahalli idarelerin il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileri olduğu hüküm altına alınmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun 2’nci geçici maddesine göre bu Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır.
Anılan Kanun’un “Diğer hükümler” başlıklı 28’inci maddesinde, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve diğer ilgili kanunların bu Kanun’a aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir belediyeleri hakkında da uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesine göre belediye, belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ifade etmektedir.
Mezkûr Kanun’un “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesi ise “mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla” ifadesiyle başlamaktadır.
Buna göre, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin görev ve yetki alanı ilin mülki sınırıdır. Bu kapsamda İdare, İstanbul ili sınırları içinde müşterek ihtiyaçları karşılamak amacıyla oluşturulmuş bir tüzel kişiliktir. İdare tarafından sunulacak hizmetlerin hem mahalli hem de müşterek ihtiyaçlara yönelik olması kanuni bir gerekliliktir.
Ayrıca, ihaleler 2023 yılında yapılmış olup ilgili dönemde yürürlükte olan 2021/14 sayılı tasarruf tedbirleri konulu Genelge’nin “Basın ve Yayın Giderleri” başlıklı maddesinde, idare faaliyetlerini tanıtmaya yönelik rapor, dergi, bülten ve benzeri yayınların basılmayacağı, bu tür dokümanların dijital ortamda hazırlanıp dağıtılacağı ifade edilmiştir.
Söz konusu ihalelere ait teknik şartnamelerde sırasıyla;
“209. DAĞITIM HİZMETİ 4
(…) toplam 75.000 adet paketin yurt içine kurye ile dağıtımı yüklenici firma tarafından gerçekleştirilecektir. Yüklenici firma her dağıtım sonrası o dağıtımla ilgili teslim tutanağını idareye verecektir. Yurt içine dağıtımın ortalama %70’i İstanbul %25’i Ankara ve %4’ü diğer iller olacaktır. Kalan %1’in yurtdışına posta ile dağıtımı öngörülmektedir. (.)”
“28. DERGİ DAĞITIMI 1
(.) toplam 195.000 adet derginin şehir içi, şehir dışı ve yurt dışına kurye, kargo, posta marifeti ile dağıtımı yüklenici firma tarafından gerçekleştirilecektir. Bahse konu dergilerin her sayıda ortalama %15’i (± %5) ambalajlı ve etiketli olarak şehir içi ve şehir dışına (ortalama 4.000 farklı lokasyon), ortalama 5 adedi yine ambalajlı ve etiketli olarak yurt dışına, kalan kısmı ise ambalajsız ve etiketsiz olarak şehir içine dağıtılacaktır. (.)”
Düzenlemeleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede, bahsi geçen ihalelerde bir mahalli idarenin oluşturulmasında en büyük etken olan “mahalli (yerel)” kavramının dışına çıkılarak söz konusu dağıtım hizmetlerinin İstanbul ili dışına da yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu tür yayınların hem basılması hem de mahalli sınırlar içinde olsa dahi dağıtılması Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne de aykırılık teşkil etmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; kamuoyunu bilgilendirme ve iletişim faaliyetleri çerçevesinde çok sayıda kurumsal paydaşı kapsayan bir iletişim stratejisi yürütüldüğü, söz konusu dağıtımların belirli oranda diğer illeri kapsamasının, stratejik kurumlarla iletişimin sürdürülmesi ve İdarenin kurumsal faaliyetlerinin Türkiye genelinde görünür kılınması ihtiyacından kaynaklandığı, bulgu doğrultusunda ilerleyen dönemlerde Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne riayet edileceği ifade edilmiştir.
Ancak İdare tarafından dağıtımı yapılan söz konusu materyaller İdare faaliyetlerinin tanıtımı niteliğindedir. Kamuoyu bilgilendirme araçlarının ülke genelinde kullanılması belediyelerin görev ve sorumlulukları dahilinde yer almamaktadır.
Sonuç olarak, İdare tarafından il mülki sınırları içindeki müşterek ihtiyaçların esas alınarak hizmet alımı yapılması ve bu alımları yaparken de Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ne riayet edilmesi gerekmektedir.