ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı ihalelerde vergi ve sosyal güvenlik prim borcu sorgulamasının ihale tarihine göre yapılmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin ilgili fıkralarında, kesinleşmiş vergi ve sosyal güvenlik prim borcu bulunan isteklilerin ihale dışı bırakılacağı belirtilmiştir. İhale üzerinde kalan isteklilerin, bu borçların bulunmadığını gösteren belgeleri, sözleşme imzalanmadan önce sunmaları gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, isteklilerin ihale tarihine uygun olarak düzenlenmemiş belgeler sunduğu tespit edilmiştir.

Mal Alımı ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmelikleri, isteklilerden istenen belgelerin ihale tarihine göre düzenlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği de, sosyal güvenlik prim borcu ve vergi borcu olmayan belgelerin, ilgili kurumlar tarafından ihale tarihine uygun şekilde verilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bu durum, ihale süreçlerinin şeffaflığı ve adilliği açısından büyük önem taşımaktadır.

Sonuç olarak, ihale süreçlerinde vergi ve sosyal güvenlik prim borcu sorgulamalarının, ihale tarihine göre yapılması gerektiği açıktır. İlgili mevzuat hükümleri, bu belgelerin zamanında ve doğru şekilde sunulmasını zorunlu kılmaktadır.

BULGU: Bazı İhalelerde Vergi ve Sosyal Güvenlik Prim Borcu Sorgulamasının Son Başvuru ve/veya İhale Tarihi İtibarıyla Yapılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

İhale üzerinde kalan istekli tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bendi kapsamında vergi ve sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair ibraz edilen belgelerde, ihale tarihinin esas alınmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında; kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu ve vergi borcu olan isteklilerin ihale dışı bırakılacağı açıkça ifade edilmiştir.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale dışı bırakılma” başlıklı 52’nci maddesinde;
“(1) Kanunun 10 uncu maddesinde yer alan hükümler gereğince; …
c) Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan,
ç) Türkiye’nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan, . ,
aday ve istekliler ihale dışı bırakılır.
(2) İhale üzerinde kalan istekliden, birinci fıkranın (a), (b), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesi zorunludur. Bu belgelerin, ihale usulüne göre son başvuru ve/veya ihale tarihinde isteklinin anılan bentlerde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerekir.” hükümleri yer almaktadır.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 50’nci maddesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ise 51’inci maddesinde de, istekliden istenilmesi gereken vergi ve sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgenin son başvuru veya ihale tarihi itibarıyla olması gerektiği düzenlenmiştir.
Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 17.3.3’üncü maddesinde; isteklilerin sosyal güvenlik prim borcu olmadığına ilişkin belgenin işyerinin kayıtlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden alınması, ilgili müdürlükçe aynı işverene ait Türkiye genelini kapsayacak şekilde araştırılma yapılacağı ve belgenin son başvuru veya ihale tarihi itibarıyla olması gerektiği ifade edilmiştir.
Aynı Tebliğ’in 17.4.3’üncü maddesinde de; isteklilerin vergi borcu olmadığına dair belgenin vergi dairesinden veya Gelir İdaresi Başkanlığının internet adresi üzerinden alınacağı ve son başvuru veya ihale tarihi itibarıyla olan durumunu göstermesi gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ihale üzerinde kalan isteklinin ihale tarihi itibarıyla vergi ve sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgeyi sözleşeme imzalamadan önce idareye sunması gerektiği ve ihale tarihi itibarıyla vergi ve sosyal güvenlik prim borcu olan isteklinin ihale dışı bırakılacağı açıktır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından yapılan mal, hizmet ve yapım ihalelerinde istekli tarafından ihale tarihi itibarıyla düzenlenmemiş, farklı tarihlerde düzenlenmiş vergi ve sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgelerin idareye sunulduğu görülmüştür.
İstekliden alınan vergi ve sosyal güvenlik prim borcu olmadığına dair belgenin ihale tarihi esas alınarak düzenlenmesi gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU

Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan
İşlem
Açıklama
Tek Hazine Cari Hesabının Bakiye Vermesi 2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
Uluslararası Kuruluşlara Katılım Payı Karşılığı Olarak Verilen Taahhütler ile Yerine Getirilenlerin Nazım Hesaplarda İzlenmemesi 2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
İdarenin Yönetiminde veya Kullanımında Bulunan Taşınmazlardan Bir Kısmının Değer Tespitlerinin Yapılmaması ve Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması 2020 Yerine
Getirilmedi
İdarenin Mülkiyetinde, Yönetiminde ve Kullanımında Bulunan Taşınmazların Envanter ve Kayıt İşlemlerinin Tamamlanmaması’ başlığı altında
bulgu konusu
yapılmıştır
Taşınmazlara Yapılan Değer Arttırıcı
Harcamaların İlgili Taşınmazın Kayıtlı
Değerine İlave Edilmemesi
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
Kamu İdaresi Tarafından Peşin Ödenen
Taşınmaz Kira Bedellerinin Kaydının
Yapılmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
İlk Madde ve Malzeme Hesabında İzlenen
Tüketim Malzemelerinin Çıkış Kayıtlarının
Düzenli Yapılmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
Kamu İdaresinin Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumuna Olan Borçlarının Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması 2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
Maddi Olmayan Duran Varlıkların Haklar
Hesabına Kaydedilmemesi ve Amortisman
Ayrılmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
Yazılım Bedellerinin Haklar Hesabında
Takip edilmemesi
2020 Kısmen
Yerine
Getirildi
Konu “maddi
olmayan duran
varlıkların haklar hesabına kaydedilmemesi ve amortisman ayrılmaması” bulgusu içerisinde değerlendirilmiştir.
Güneş Enerji Santrali Yapımının Maddi
Duran Varlığa Kaydedilmemesi, Doğrudan
Giderleştirilmesi
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.
Maddi Duran Varlıklardan Bazıları İçin
Fazla Amortisman Ayrılması
2020 Yerine
Getirilmedi
Bulgu konusu yapılmıştır.