|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’ne ait 2024/149404 ihale kayıt numaralı Giriş Bileti ve Alındı Makbuzu mal alımı işinin teknik şartnamesinde rekabeti engelleyici unsurların bulunduğunu ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, şartnamelerde yer alacak teknik kriterlerin, rekabeti engellemeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İncelemeler sonucunda, söz konusu teknik şartnamenin “Genel Esaslar” başlıklı 2’nci maddesinde yer alan “Yüklenicinin iş yeri Eskişehir il merkezine azami 100 km mesafede olacaktır” ifadesinin, ihaleye katılacak istekliler arasında eşitliği ortadan kaldırdığı tespit edilmiştir. Bu tür coğrafi kısıtlamalar, Kamu İhale Kanunu’nun rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırıdır. Kamu idaresi, bu sınırlamanın lojistik kolaylık sağlamak amacıyla konulduğunu belirtse de, rekabeti daraltıcı etkileri göz önünde bulundurulmalıdır. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun rekabet ilkesinin sağlanabilmesi için teknik şartnamelerin, rekabeti engelleyici unsurlar içermeden ve tüm isteklilere eşit fırsatlar sunacak şekilde hazırlanması gerekmektedir. |
BULGU: Bazı İhalelere Ait Teknik Şartnamelerde Rekabet Ortamının Oluşmasını Engelleyen İfadelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
2024/149404 ihale kayıt numaralı Giriş Bileti ve Alındı Makbuzu mal alımı işinin teknik şartnamesinde rekabeti engelleyici ifadelere yer verildiği tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun, “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” denilmiştir.
Mezkûr Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde ise;
İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.
Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.
Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükümleri yer almaktadır.
Mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere, teknik şartnameler rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.
Yapılan incelemeler neticesinde; Giriş Bileti ve Alındı Makbuzu ihalesine ait teknik şartnamenin “Genel Esaslar” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Yüklenicinin iş yeri Eskişehir il merkezine azami 100 km mesafede olacaktır. hükmü yer almaktadır.
Teknik şartnamede yer alan bu hüküm, ihaleye katılacak istekliler arasında fırsat eşitliğini ortadan kaldırmaktadır. Bu tür coğrafi sınırlamalar, rekabeti engelleyici nitelikte olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde belirtilen rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırıdır. Bu nedenle, teknik şartnamelerde coğrafi sınırlamalar yerine, işin gerekliliklerine uygun objektif kriterlerin belirlenmesi esastır.
Kamu idaresi cevabında; teknik şartnamede yer alan coğrafi sınırlamanın lojistik kolaylık amacıyla konulduğu ancak bulguda bu hususun rekabeti daraltıcı nitelikte olabileceğinin değerlendirildiği, bu nedenle bundan sonraki ihalelerde rekabeti engelleyici ifadelere yer verilmemesi hususunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerinden olan rekabet ilkesinin tesis edilmesi açısından, rekabeti engelleyecek şekilde ifadelere yer vermeksizin teknik şartnamelerin hazırlanması gerekmektedir.