Bazı İhaleli İşler Kapsamında Sözleşme Gereği Hibe Edilmesi Gereken Araçların Hibe Edilmemesi ve Hibe Alınan Araçların ise Envanter Kayıtlarının Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Bazı İhaleli İşler Kapsamında Sözleşme Gereği Hibe Edilmesi Gereken Araçların Hibe Edilmemesi ve Hibe Alınan Araçların ise Envanter Kayıtlarının Yapılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

İdarenin uygulama işi sözleşmelerinde yer alan “Diğer Hususlar” bölümünde yapılan düzenlemelere göre, iş bitimlerinde İdareye hibe edilmesi gereken ancak teslim edilmeyen iki aracın ve iki adet hidrolik makaslı iskelenin olduğu, hibe yoluyla sahip olunan araçların ise envanter kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
İstanbul Rölöve Müdürlüğü uhdesinde bitirilen uygulama işleri gereği alınması gereken hibe araçların listesi aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.
Tablo 4: İstanbul Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü’nde Bitirilen Uygulama İşleri Gereği Alınması Gereken Hibe Araçlar

Yıldız Sarayı Müzesi, Harem Yapıları Onarım Restorasyon ve Tesisat İşinde, İdare ile yüklenici arasında yapılan sözleşmenin “Diğer Hususlar” kısmının ilgili satırlarında;
-Özellikleri aşağıda belirtilen 1 adet binek otomobil, sürücüsü, yakıt için taşıtmatik ve HGS ile birlikte idare hizmetine sözleşme aşamasında tahsis edilecektir. Söz konusu araç işin bitiminde idareye hibe edilecektir.
İdareye teslim edilecek araç: Sıfır km, 4 kapı sedan, 1.6 litre dizel 115 beygir motorlu, 6 ileri otoınatik vitesli, ön ve arka park sensoru, sürücü ve yolcu tarafı ön, yan ve perde hava yastıklarına sahip, ABS, ESP, EBD, çekiş kontrol sistemi, yokuş kalkış desteği, hız kontrol sistemi, ayarlanabilir hız sınırlandırıcı, çift bölgeli iklim kontrollü otomatik klimalı olacaktır.
– İş kapsamında aşağıda özellikleri belirtilen hidrolik makaslı iskele (Uçan halı iskele) sözleşme aşamasında teslim edilecek olup iş süresinde yüklenici tarafından kullanılacak, iş bitiminde Topkapı Sarayı Müzesine hibe edilecektir.
Hidrolik makaslı iskele:
220-240 V çalışma voltajında, en az 50 m sabit makaralı kablolu, en az 300 kg kaldırma kapasiteli, en az 8 m tabla yüksekliğine sahip (sonraki ihtiyaç durumlarında revizyon ile yükseltilebilecek tipte); minimum 1 m korkuluklu, 4 tekerleği de kilitlenebilen, devrilmemesi için örümcek destek ayaklarına sahip, şişme tekerlekli, bakım ve onarım için yerleşik avadanlık seti olan, 10 Yıl yedek, parça temin garantili ve en boy ölçüleri idarece bildirilecek hidrolik makaslı iskele.
-Söz konusu iş kapsamında, uygulama işiyle birlikte ifası istenen montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait garanti süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir. Söz konusu 5 yıllık bakım-onarım, yedek parça, eğitim ve destek hizmetleri, periyodik bakım sözleşmeleri Yıldız Sarayı Müdürlüğü ve yüklenici arasında yapılacaktır.
denilmektedir.
Firma uygulama işini bitirdiğinde hibe etmesi gereken araç ve hidrolik makaslı iskeleyi İdareye teslim etmemiştir. Sözleşmede yer alan açık hükme göre, söz konusu aracın sözleşme aşamasında İdareye teslimi, iş bitiminde ise hibe edilmesi gerektiği halde, sözleşme hükmüne uyulmamıştır.
İzleyen süreçte İstanbul Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından, 11.08.2021 tarihli yazı ile yüklenici firmaya, sözleşmede belirtilen ve teslim edilmeyen araçla ilgili 51.750,00 TL yatırması bildirilmiştir. Araç fiyatı belirlenirken, aracın 2015 yılı değerinin, yıpranma payları düşülmüş halinin esas alındığı görülmüştür. Aynı dönemde benzer araçların ortalama piyasa fiyatı 300/350 bin TL civarında olduğu görülmektedir.
İdare ile yüklenici arasındaki sözleşme maddesinde, söz konusu aracın sözleşme aşamasında İdareye teslimi, iş bitiminde ise hibe edilmesi hususu açıkça belirtilmiş olup, aracın 2015 yılı bedeli üzerinden İdare hesabına yatırılması kararı, sözleşmeye ve İdare menfaatlerine uygun değildir. Özellikle 2020 ve 2021 yıllarında, araç fiyatlarında görülen yüksek fiyat artışına rağmen, 2015 yılı araç fiyatı olan sembolik bir değerin esas alınması, İdare menfeatlerine uygun düşmemektedir.
Aynı firma, sözleşmede yer alan hidrolik makaslı iskeleyi de İdareye teslim etmemiş, sözkonusu yazı ile iskele için de 12.500,00 TL yatırması talep edilmiştir.
Yine farklı bir firma yüklenimindeki “İstanbul Yıldız Sarayı Kızlar Ağası Dairesi, Sera Yapıları, Harem Kapısı Onarımı ve Çevre Düzenlemesi işi” kapsamında hibe edilmesi gereken başka bir araç ile hidrolik makaslı iskelenin de hibe edilmediği tespit edilmiştir.
İdarenin iki firmaya yapmış olduğu, sözleşmeye aykırı uygulama İdare aleyhine sonuç doğurmuştur.
Diğer yandan İdare tarafından teslim alınan hibe araçların ise İdare ihtiyaçları doğrultusunda kullanılmadığı da tespit edilmiştir.
İdare uhdesinde bulunan hibe araçlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 5: İdare Uhdesindeki Hibe Araçlar

Tablodaki araçların bazılarının Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü bahçesinde bekletildiği (Şubat 2022 itibariyle) görülmüştür.
Diğer yandan Denizli Müze Müdürlüğüne hibe edilen aracın 25 yaşında ve artık ekonomik ömrünü doldurduğu görülmektedir. Bakım onarım maliyetleri başta olmak üzere bir çok noktada İdareye maliyet getirebilecek araç alımından kaçınılmalıdır.
İdare araç ihtiyacını, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından kiralama yolu ile temin edilen araçlarla karşılamaktadır. Bir yandan hibe yoluyla temin edilen araçların kullanılamaması, diğer yandan ise araç ihtiyacının kiralık araçlarla karşılanması uygulaması, İdare lehine bir durum değildir.
İdare cevabında özetle, gerekli süreçlerin başlatıldığı ve yazışmaların yapılmaya başlanıldığı hususu ifade edilmiştir. Sözkonusu süreçlerin takibi önem taşımaktadır.
İdareye teslim ve hibe edilmesi gereken ancak teslim edilmeyen ve hibe alınmayan iki araç ve iki adet hidrolik makaslı iskele ile ilgili olarak, yüklenici ile İdare arasında düzenlenen sözleşme hükümleri ve İdare menfeatleri çerçevesinde hareket edilmesi ve hibe yoluyla sahip olunan araçların gerekli izinlerinin alınarak, envanter kayıtlarının yapılması ve ivedilikle İdare ihtiyaçları çerçevesinde kullanıma sunulması gerekmektedir.