|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı iş yerlerine emlak vergisi tahakkuklarının mesken oranı üzerinden yapıldığını ortaya koymuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi sınırları içinde faaliyet gösteren iş yerlerinin emlak vergisi, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre eksik tahakkuk ettirilmiştir. Kanun’un ilgili maddeleri, bina vergisinin mükellefleri ve oranlarını belirlemekte, meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki oranlarının uygulanacağını ifade etmektedir. Ayrıca, bir binanın kullanım tarzının değiştirilmesi durumunda vergi değerinde değişiklik yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim sırasında, 367 iş yerinden 116’sının emlak vergisi beyannamesinin iş yeri olarak verildiği tespit edilmiştir. Bu durum, diğer iş yerlerine mesken üzerinden emlak vergisi tahakkuk edilmesine yol açmıştır. İdare, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan iş yerlerine ilişkin güncel bilgileri talep etmiş ve gelir kaybını önlemek amacıyla mesken-iş yeri beyan kayıtlarının inceleneceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, emlak vergisi tahakkuklarının mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. Bu sayede, vergi kaybının önüne geçilmesi hedeflenmektedir. |
BULGU: Bazı İş Yerlerine Emlak Vergisi Tahakkukunun Mesken Üzerinden Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren bazı iş yerlerinin emlak vergisi tahakkuklarının mesken oranı üzerinden yapılarak söz konusu verginin eksik tahakkuk ettirildiği görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, bina vergisini; binanın malikinin, varsa intifa hakkı sahibinin, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği ifade edilmiş, Kanun’un “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinde ise, bina vergisinin oranının meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olduğu, bu oranların, 5216 sayılı Kanun’un uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde %100 artırımlı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Vergi değerini tadil eden sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde de;
“Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir:
3. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkân, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur.) …” hükmü yer almaktadır.
Emlak vergisi, mükelleflerin beyannameleri esas alınarak tahakkuk ve tahsil edilmektedir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim verme süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde, aynı Kanun’un 33’üncü maddesine göre vergi değerinde değişiklik yapılması gereken nedenlerin bulunması halinde emlak vergisi bildirimi verilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Bu durumda, bir binanın ikamete özgü bölümlerinden bir kısmının iş yeri olarak kullanılması durumunda vergi değerinde değişiklik yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İdare sınırları içerisinde yer alan avukatlık büroları, mali ve yeminli mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, özel muayenehaneler gibi örnek olarak seçilen 367 iş yerinden 116’sının emlak vergisi beyannamelerinin iş yeri olarak verildiği ve bu nedenle diğer iş yerlerine, iş yeri üzerinden değil mesken üzerinden emlak vergisi tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine binaen İdare tarafından, Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan İdare sınırları içerisinde bulunan iş yerlerine ilişkin güncel bilgilerin talep edildiği, gelir kaybının önlenmesi amacıyla mesken-iş yeri beyan kayıtlarının tetkik çalışmalarının en kısa sürede tamamlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, söz konusu vergi kaybının önüne geçebilmek adına gerekli çalışmaların yapılarak emlak vergisi tarh ve tahakkuklarının mevzuata uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.