|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı iş yerlerine ait emlak vergisinin mesken üzerinden tahakkuk ettirildiğini ortaya koymuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan birçok işletmenin emlak vergisi, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre mesken olarak değerlendirilen mülkler üzerinden tahsil edilmektedir. Kanun, bina vergisinin mükellefleri ve oranlarını belirlerken, meskenlerdeki vergi oranını binde bir, diğer binalarda ise binde iki olarak tanımlamaktadır. Ayrıca, bina kullanım tarzının değişmesi durumunda belediyeye bildirimde bulunulması zorunludur.
Yenimahalle Vergi Dairesi’nden alınan verilere göre, mühendislik, mimarlık, serbest muhasebeci mali müşavir ve avukatlık gibi ruhsat verilmemiş meslek gruplarının iş yeri olarak kullandığı konutlar üzerinde yapılan incelemede, 140 örnek konuttan 52’sinin emlak vergisinin mesken üzerinden ödendiği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idaresinin gelir kaybına yol açmaktadır. Denetim sonrası, ilgili kamu idaresinin gerekli önlemleri alacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, iş yeri olarak kullanılan konutların emlak vergisinin güncellenmesi ve bu süreçte vergi değerini etkileyen değişikliklerin dikkate alınması, idarenin gelir kaybını önlemek adına önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı İş Yerlerine İlişkin Emlak Vergisi Tahakkukunun Mesken Üzerinden Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İşyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerlerinin büyük bir kısmından emlak vergisinin, mesken üzerinden tahakkuk ve tahsil edildiği görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, bina vergisini; binanın malikinin, varsa intifa hakkı sahibinin, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği ifade edilmiş, Kanun’un “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinde ise, bina vergisinin oranının meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olduğu, bu oranların, 5216 sayılı Kanun’un uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde % 100 artırımlı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Bildirim verme ve süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde, 33’üncü maddesinin sekizinci fıkrası hariç bu maddede sayılan vergi değerini tadil eden sebeplerin bulunması halinde ilgili belediyeye bildirimde bulunulması zorunlu tutulmuş ve “Vergi değerini tadil eden sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde, bir binanın kullanım tarzının değiştirilmesi veya mesken olarak kullanılan kısımlarının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına ayrılması vergi değerini tadil eden sebep olarak sayılmış ve bu hüküm için apartmanda yer alan her bir dairenin bina olarak kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Diğer yandan 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’a göre iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin belediyelerde olduğu ve hangi iş yerlerine bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı alanlarda faaliyet gösteren işletmeler, ilgili meslek odalarına veya belirli kurumlara başvurarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatını alacaklardır. Dolayısıyla bu işletmelere iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi belediyelerin yetkisi dahilinde bulunmamaktadır.
Bu kapsamda yapılan incelemeler uyarınca Yenimahalle Vergi Dairesinden alınan kayıtlara göre; Kamu İdaresince ruhsat verilmeyen faaliyet gruplarından olan mühendislik, mimarlık, serbest muhasebeci mali müşavir ve avukatlar tarafından iş yeri olarak kullanılan konutlardan her bir meslek grubu için alınan örneklemlerden oluşan toplam 140 adet konutun emlak vergisine ilişkin inceleme yapıldığında, iş yeri olarak kullanılan bu konutların 52 adedinin mesken üzerinden, emlak vergisi ödediği tespit edilmiştir.
Denetim tespiti sonrasında, Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususta gerekli işlemlerinin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, iş yeri olarak kullanılan konutlara ilişkin tespit yapılarak emlak vergisinin vergiyi tadil eden sebebe göre güncellenmesi ve bu yolla İdarenin emlak vergisinden gelir kaybının önlenmesine ilişkin çalışmaların yapılması gerekmektedir.