Bazı İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Bazı İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediye sınırları içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet yürüten işletmelerin olduğu görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılmasının “İşyeri Açma İzni Harcına” tabi olduğu belirtilmiştir.
Diğer yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’e göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösterecek işletmelerin ilgili belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almış olması gerekmektedir.
Ayrıca, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesine göre bu Kanun hükümlerinden muaf tutulan iş yerleri aşağıdaki gibidir:
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 268-275’inci maddeleri kapsamına giren 1 inci sınıf gayrisıhhi müesseseler,
Nerede açılırsa açılsın, yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, taşocakları, akaryakıt istasyonları ve benzeri yerler,
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına giren turizm işletmeleri,
(Mülga: 24/11/2004 – 5259/8 md.)
1’inci, 2’nci ve 3’üncü sınıf gıda maddesi üreten gayri sıhhi müesseseler,
1136 sayılı Avukatlık Kanunu uyarınca açılan avukatlık büroları,
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca meslek mensuplarınca açılan bürolar,
1512 sayılı Noterlik Kanunu’na göre kurulan noterlik daireleri,
ı) (27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu uyarınca mühendis ve mimar meslek mensuplarınca açılan bürolar,
11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’a göre açılan muayenehane ve müşterek muayenehaneler.
3572 sayılı Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
Ümraniye Belediyesi Mali Hizmetler Müdürlüğünden temin edilen çevre ve temizlik vergisi mükellefleri arasından işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerleri ile ruhsat verme yetkisi ilçe belediyesinde olmayan iş yerleri çıkarılarak yapılan çalışma sonucunda, 24.380 iş yerinden 14.326’sı için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, buna bağlı olarak İdarenin iş yeri açma izni harcı geliri kaybına uğradığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, 2018-2022 yılları arasında 4037 ruhsatsız iş yeri tespit edildiği, bu iş yerleri için idari para cezası uygulandığı, ruhsat müracatı neticesinde ruhsat verilemeyen 953 iş yerinin faaliyetten men edildiği, faaliyetten men edildiği halde mühür fekki yapılarak devam eden 427 iş yeri için ise savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu, İdarenin görev alanına giren faaliyetlerde bulunan iş yerleri ile ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve gelir kaybı yaşanmaması adına, ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda ruhsatlandırma çalışmaları ile rutin denetim işlemlerinin devam ettiği, ruhsat verilemeyen iş yerleri ile ilgili gerekli yasal işlemlerin yapılması hususunda çalışmaların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin yetki ve görev alanındaki işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olanları da dikkate alarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibini sağlaması ve buna bağlı olarak da işyeri açma izni harcının zamanında tahsil edilmesi gerekmektedir.