|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. İlgili yönetmelik, ruhsat alınmadan işyeri açılmasının yasak olduğunu belirtmekte ve ruhsatsız işletmelerin yetkili idareler tarafından kapatılacağını vurgulamaktadır. Ancak, belirli meslek grupları, 3572 sayılı kanun gereği ruhsat alma yükümlülüğünden muaf tutulmuştur; bu gruplar, bakanlıklar ve kamu kurumlarından izin belgesi alarak faaliyet gösterebilmektedir.
Denetim sırasında, işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile vergi dairesi kayıtları arasında yapılan karşılaştırmalar, ruhsatsız olarak faaliyet gösteren işletmelerin tespit edilmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, bu durumun vergi dairesiyle bilgi paylaşımındaki aksaklıklardan kaynaklandığını belirtmiştir. Denetim ekipleri, saha kontrolleri gerçekleştirerek bu eksiklikleri gidermeye çalışmaktadır. Sonuç olarak, ruhsatsız işletmelerin tespit edilmesi ve gerekli yasal müeyyidelerin uygulanarak kapatılması, kamu idaresinin sorumluluğundadır. İlgili yönetmelik ve kanunlar çerçevesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan işletmelerin denetlenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet yürüten işletmelerin olduğu görülmüştür.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” ifadesi yer almaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. Söz konusu işyerleri bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin belgesi alacaklar ve bu izin belgeleri de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacaktır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde;
“Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması “İşyeri Açma İzni Harcına” tabidir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, bir işletmenin faaliyette bulanabilmesi için işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması gerekmektedir. Ruhsatsız çalıştığı tespit edilen işletmelerin kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede; İdarenin işyeri açma ve çalışma ruhsatları örneklem usulüyle vergi dairesi kayıtlarıyla karşılaştırıldığında işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan faal işyerlerinin olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; bulgu konusu eksikliğin vergi dairesince bilgi aktarılmasında yaşanan sorunlar nedeniyle olduğu ifade edilmiş ve denetim ekiplerince saha kontrollerinin yapıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; İdarenin yetki ve görev alanındaki işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olmayan işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi ve ruhsatsız çalıştığı tespit edilen işyerlerinin mevzuatında öngörülen müeyyidelerin uygulanarak kapatılması gerekmektedir.