|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu durum, belediyenin işyeri açma izni harcı tahsilatında gelir kaybına yol açmaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81. maddesi, belediye sınırları içinde bir iş yerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 10.08.2005 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, bu tür işletmelerin ilgili belediyeden ruhsat almasını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, 31.12.2023 itibarıyla belediye tarafından toplamda 11.476 işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, ancak İstanbul Vergi Dairesi verilerine göre ilçe sınırlarında ruhsata tabi 24.300 iş yeri bulunduğu tespit edilmiştir. Bu iş yerlerinden 1.140’ına faaliyetten men işlemi uygulanmış, ruhsatsız faaliyet yürüten iş yeri sayısı ise 11.684 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, 3572 sayılı Kanun’un muafiyet düzenlemeleri göz önünde bulundurularak, belediyenin yetki alanındaki işletmelerin ruhsat durumlarının düzenli olarak takip edilmesi ve ruhsatsız faaliyet gösteren işletmelere karşı yasal müeyyidelerin uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Bazı İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmaksızın Faaliyette Bulunması ve Buna Bağlı Olarak İşyeri Açma İzni Harcının Tahsil Edilmemiş Olması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin yetki ve görev sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin olduğu ve buna bağlı olarak da İdarenin, bu işlemler için alınan harçlara yönelik gelir kaybına uğradığı görülmüştür
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yerinin açılmasının “İşyeri Açma İzni Harcına” tabi olduğu belirtilmiştir.
Diğer yandan, 10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’e göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösterecek işletmelerin ilgili belediyeden iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almış olması gerekmektedir.
Ayrıca, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarda da bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de iş yeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; İdare tarafından 31.12.2023 tarihi itibarıyla toplam 11.476 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, İstanbul Vergi Dairesinden alınan veriler üzerinden yapılan çalışmalar sonucunda ilçe sınırlarında ruhsata tabi 24.300 iş yeri olduğu bu işyerlerinden 1.140 işyerine faaliyetten men işlemi uygulandığı, bu kapsamda ruhsatsız faaliyet yürüten iş yeri sayısının 11.684 olduğu anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; 3572 sayılı Kanun’un muafiyet düzenlemeleri de dikkate alınarak belediyenin yetki ve görev alanındaki işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve ruhsatsız iş yerlerinin tespiti halinde mevzuatta belirtilen müeyyidelerin uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.