|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiğini ortaya koymuştur. Edirne il sınırları içinde, okul, yurt ve pansiyonlarda bulunan kantin ve restoranlar dahil olmak üzere çeşitli işletmelerin ruhsatsız olarak çalıştığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun, belediyelere ruhsat verme ve denetleme yetkisi tanımaktadır. Ayrıca, 2005 tarihli yönetmelik, işyeri açma ruhsatı alınmadan işletmelerin faaliyete geçemeyeceğini belirtmektedir.
Edirne Kaleiçi tarihi bölgesinde yapılan denetimlerde, ruhsatsız faaliyet gösteren birçok işyeri belirlenmiştir. Örneğin, kırtasiye, konfeksiyon, ekmek fırını ve kasap gibi işletmelerin ruhsatsız olarak çalıştığı görülmüştür. Ayrıca, 52 okul kantini ve 16 yurt yemekhane ile bağlantılı 12 kantin üzerinde yapılan denetimlerde, 16 işletmenin ruhsatsız olduğu saptanmıştır. İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsat Yönetmeliği, aynı adreste birden fazla faaliyet gösteren işletmelere tek ruhsat verilmesini öngörmektedir. Bu bağlamda, belediye sınırları içinde ruhsatsız faaliyet gösteren işyerlerine yönelik denetimlerin artırılması ve hukuki süreçlerin başlatılması gerekmektedir. Süreklilik anlayışıyla yapılan denetimlerin, ruhsatsız işletmelerin faaliyetlerini durdurması açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir. |
BULGU: Bazı İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırlarında faaliyet yürüten, içinde okul, yurt ve pansiyonlarda faaliyet gösteren kantin ve restoranların da olduğu bazı işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin (c) bendine göre, belediyenin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek görevi yanında işyerleri üzerinde çok çeşitli alanlarda denetleme görevi bulunmaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin (b) bendinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmektedir.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in;
“İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelik’te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı,
“Geçici süreyle faaliyetten men ve idarî para cezası” başlıklı 39’uncu maddesinde ise 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun 8’inci maddesinde belirtilen hususların tespiti halinde geçici süreyle faaliyetten men ve 6’ncı maddesinde belirtilen hususların tespiti halinde ise idari para cezası uygulanacağı, hüküm altına alınmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı mevcudiyetine yönelik işyerlerinin en yoğun olduğu Edirne Kaleiçi tarihi bölgesi içerisinde yapılan yerinde denetimler sonucunda; aşağıdaki listede gösterilen yerlerin açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet sürdürdüğü tespit edilmiştir.
Tablo 11: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmayan İşyerleri
| İŞYERİ ADRESİ | FAALİYET KONUSU |
| Dilaverbey Mahallesi Cumhuriyet Cad. No:13/A | Kırtasiye Ambalaj Ürünleri Satışı |
| Dilaverbey Mahallesi Cumhuriyet Cad. No:10/A | Konfeksiyon Satışı |
| Mithatpaşa Mahallesi Balıkpazarı Cad. No:38/5 | Ekmek Fırını |
| Dilaverbey Mahallesi Balıkpazarı Cad. No:41 | Kasap |
| Dilaverbey Mahallesi Balıkpazarı Cad. No:57/1 | Ev Malzemeleri Satışı |
| Dilaverbey Mahallesi Zindan Sokak No:12 | Konfeksiyon |
Bunun yanında, Edirne Belediyesi Emir Yasaklar Yönetmeliği, İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliği ve Edirne Belediyesi Veteriner İşleri Müdürlüğü İşyeri Denetim Birimi Çalışma Yönergesi’ne göre 52 okul kantini ve 16 yurt yemekhane ve yurtlara bağlı 12 kantin faaliyeti gösteren işyerlerinde denetim gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
Pansiyon, yurt, kolej ve diğer okullarda yapılan denetimler neticesinde, bu işyerlerinin ana faaliyet konusundan ayrı olarak faaliyet gösteren yemekhane, restoran, kantin benzeri yerlerde 51 adet işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının olduğu, 16 adet işletmenin ise işyeri açma ve çalışma ruhsatının olmadığı görülmüştür.
İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsat Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesine göre, adresi ve işletmecisi aynı olan ve birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerlerine, ana faaliyet dalı esas alınarak tek ruhsat düzenleneceği, tali faaliyet konularının ruhsatta ayrıca belirtileceği, aynı adreste bulunsa bile ana faaliyet konusu veya işletmecisi farklı olan işyerlerine ayrı ayrı ruhsat düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Belediye sınırları içerisinde faaliyette bulunan işyerlerine yönelik gerekli denetimlerin arttırılarak, ruhsatsız çalışanlara yönelik hukuki süreçlerin başlatılması ve süreklilik anlayışı içerisinde takibinin yapılması gerekmektedir.