|
ÖZET: Üniversitenin kiraya verdiği taşınmazlarla ilgili yapılan incelemelerde, bazı kiracıların kira bedellerini ödemediği tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, sözleşme ihlali durumunda idarenin alacağı önlemleri ve kiracıların yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde uygulanacak yaptırımları düzenlemektedir. Kiracılara iki yazılı ihtarda bulunulması, ardından ceza uygulanması ve son çare olarak sözleşmenin feshedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, 2024 yılı itibarıyla 23 kiracıdan toplam 2.721.564,45 TL alacak tahsil edilememiştir.
Kamu İdaresi, Kovid-19 salgını ve sonrasında yaşanan depremler nedeniyle kiracılara ek süreler verildiğini ve bazı dönemlerde kira alınmadığını ifade etmiştir. Bununla birlikte, 2023 yılı içinde kiraların tahsil edilmediği ve çeşitli kolaylıkların sağlanmadığı belirtilmiştir. 2024 yılı itibarıyla, kira artış oranlarının genel fiyat seviyesinin üzerinde olması nedeniyle bazı kiraların tahsilatında zorluklar yaşanmıştır. Sonuç olarak, yaşanan olumsuzluklara rağmen, tahsilat sürecinin hızlandırılması ve sözleşme hükümlerine uygun işlemlerin gerçekleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu durum, düzenli kira ödeyen diğer kiracılar için de olumsuz bir örnek teşkil etmektedir. |
BULGU: Bazı Kira Alacaklarının Tahsil Edilmesi Sürecinde Eksiklikler Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin kiraya verilen taşınmazlarının incelenmesinde, kira bedeli tahsil edilemeyen kiracıların olduğu görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Müteahhit veya Müşterinin Sözleşmenin Bozulmasına Neden Olması” başlıklı 62’nci maddesinde; sözleşme yapıldıktan sonra 63’üncü maddede yazılı hükümler dışında müteahhit veya müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, kesin teminatın gelir kaydedileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği ve gelir kaydedilen kesin teminatın da, müteahhidin veya müşterinin borcuna mahsup edilemeyeceği belirtilmiştir.
Kiracılarla yapılan kira sözleşmelerinin “Diğer Hususlar” başlıklı 20’nci maddesinde,
Kira ödemelerinin zamanında yapılmaması halinde idare tarafından kiracıya iki defa yazılı ihtarda bulunulacağı,
Birinci ihtar yazısının tebliğini izleyen 10 gün içinde sorun giderilmediği takdirde birinci sefer için 1.000,00 TL ceza uygulanacağı, ayrıca vadesinde ödenmeyen kira bedeli için 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51’inci maddesi gereğince belirlenen oranda gecikme zammı uygulanacağı,
Birinci ihtarlara rağmen hatalar giderilmediği takdirde ikinci ihtar yazısı yazılacağı, ikinci ihtar yazısıyla da hatalar 10 gün içinde giderilmediği takdirde ikinci sefer için 2.000,00 TL ceza uygulanacağı, ayrıca vadesinde ödenmeyen kira bedeli için 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51’inci maddesi gereğince belirlenen oranda gecikme zammı uygulanacağı,
İki ihtar yazısından sonra kiracının yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda, sözleşmenin ihbarsız herhangi bir yargı kararma gerek kalmaksızın tek taraflı olarak feshedileceği, fesih sonrası teminatın irat kaydedileceği, sözleşmenin feshi halinde firmanın idareden herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağı, cari yıl kira bedelinin yüzde yirmibeşinin tazminat olarak tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.
Üniversitenin 2024 yılı sonu itibarıyla, 23 adet kiracıdan 2.721.564,45 TL kira alacağı bulunduğu ve yıl içinde farklı dönemlerde alınması gereken kiralar tahsil edilemediğinden yukarıda yer verilen hükümlerin işletilmediği tespit edilmiştir.
Bahse konu bu alacakların tahsilat sürecinin hızlandırılması, tahliye süreci işletilmiş olanlar açısından da Kanun ve sözleşme hükümlerine uygun işlemlerin yerine getirilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresinin cevabında; Kovid-19 salgını nedeniyle kiracılar işletmelerini açamadığından 2022 yılı Temmuz-Ağustos aylarına kadar kira alınmadığı ve ek süre verildiği,
2023 yılı Şubat ayı içerisinde meydana gelen büyük depremler sonrasında, 2022-2023 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Yarıyılına uzaktan öğretim yöntemiyle başlandığı, Üniversite yerleşkesinde yer alan yurtlara depremzedelerin yerleştirildiği,
Üniversite Senatosunca 2022-2023 Eğitim Öğretim yılı için verilen ancak 2023-2024 yılını da kapsayacak şekilde uzayan uzaktan eğitim kararları ile Yaz Okulu yapılmaması kararı sonrasında Yüksek Öğretim Kuruluna kira alacaklarına ilişkin görüş sorulduğu, Yüksek Öğretim Kurulu Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 10.04.2023 tarihli ve E-50127709-045.99-22091 sayılı yazıda konuya ilişkin olarak üniversitelerin yetkili organlarınca verilen kararın uygulanmasının uygun olacağının belirtildiği,
Bunun üzerine Üniversite tarafından kiracılara, 2023 yılı içerisinde kira alınmaması, süre uzatım verilmesi, kira ertelenmesi veya çeşitli indirim oranları uygulanması vb. kolaylıkların uygulanmadığı ve kira almaya devam edildiği,
Öğrenci yurtlarında bulunan depremzedelerin ise 2024 yılı Haziran ve Temmuz ayına kadar kaldığı,
2023-2024 içerisinde yaşanan bu sıkıntılar ve kira artış oranlarının TÜFE-Oniki Aylık Ortalamalarının %50 üzerinde olması ve %25 kira artış oranı sınırlamasının Eylül 2023 tarihinde son bulması ile birlikte genel fiyat seviyesinin yükselmesi nedeniyle 2024 yılı içerisinde farklı dönemlerde alınması gereken bazı kiraların tahsil edilemediği,
Bahse konu bu alacakların büyük bir kısmının tahsil edildiği, tahsilatı gerçekleştirilemeyen işletmeler için ise Devlet İhale Kanunu, kira sözleşmesi ve eki şartname hükümlerinin uygulandığı, Kanun ve sözleşme hükümlerine uygun iş ve işlemlerin yerine getirilmesi için azami dikkat gösterileceği,
İfade edilmiştir.
Sonuç olarak; 2020-2023 yılı itibariyle yaşanan ve Kamu İdaresi tarafından da belirtilen olumsuzlukların sürece katkısı anlaşılmakla birlikte 2024 yılı içinde bazı kiracılardan hiç kira alınamadığı, yılın başından itibaren alınamayan kiralar için de işlem yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu durum düzenli şekilde kira ödeyen diğer işletmeler için de olumsuz örnek teşkil etmektedir. Bu itibarla, bahse konu bu alacakların tahsilat sürecinin hızlandırılması, tahsil edilemeyenler için de Kanun ve sözleşme hükümlerine uygun işlemlerin yerine getirilmesi gerekmektedir.