|
ÖZET: Bazı kişi ve grupların toplu taşıma araçlarından ücretsiz veya indirimli yararlanmasına dair 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belirli yasal düzenlemelere aykırı uygulamaları ortaya koymaktadır. 4736 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, yalnızca belirtilen kamu kurum ve kuruluşları tarafından üretilen mal ve hizmetlerde ticarî indirimlerin uygulanabileceğini belirtirken, istisnalar da açıkça tanımlanmıştır. Ancak, bazı grupların Meclis veya Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararları ile bu tarifelerden yararlandırıldığı tespit edilmiştir.
Özellikle, 04.11.2020 tarihli UKOME Kararı ile bazı kamu görevlileri ve muhtarlar için ücretsiz veya indirimli tarifeler belirlenmiş, ancak bu uygulamalar yasal dayanak eksikliği nedeniyle mahkeme tarafından iptal edilmiştir. Mahkeme, 65 yaş üstü vatandaşların ücretsiz, 60-65 yaş arası bireylerin ise indirimli yararlanabileceğini belirtmiş, emekli ve emekli eşlerinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceğine karar vermiştir. Son olarak, 23.06.2021 tarihli UKOME Kararı ile mevzuata aykırılıklar giderilmiş olsa da, 10.09.2021 tarihli Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı ile önceki uygulamaların devamına karar verilmiştir. İdare, bu bulguların incelendiğini ve gerekli düzenlemelerin yapılacağını ifade etmiştir. Ancak, 4736 sayılı Kanun ve özel kanunlarda belirtilmeyen kişi veya gruplara yönelik tarifelerin genişletilmesi mümkün değildir; bu nedenle, bu kişilere verilen ücretsiz veya indirimli kartların iptal edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bazı Kişi veya Grupların Toplu Taşıma Araçlarından Ücretsiz veya İndirimli Olarak Yararlandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
19.01.2002 tarih ve 24645 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’da veya özel kanunlarında sayılmayan bazı kişi veya grupların Meclis Kararları veya Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) Kararları ile toplu taşıma araçlarından ücretsiz veya indirimli olarak yararlandırıldığı görülmüştür.
4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmayacağı hükmü yer almakta birlikte 1’inci maddenin diğer fıkralarında ise istisnalara yer verilmiş ve hangi kişi veya gruplara ücretsiz veya indirimli tarifelerin uygulanacağı açıkça belirlenmiştir. Ayrıca bazı kişi veya gruplara ücretsiz veya indirimli tarifelerin uygulanacağı yönünde özel kanunlarda düzenlemeler bulunmaktadır.
Ancak 04.11.2020 tarih ve 2020/11-446 sayılı UKOME Kararı’nın 2’nci maddesinin (b) fıkrasında 29.05.2012 tarih ve 2012/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın 61’inci maddesi uyarınca resmi üniformalı (Tarım ve Orman Bakanlığı) Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Orman Genel Müdürlüğü orman muhafaza memurlarının, (c) fıkrasında 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’nun 49’uncu maddesi uyarınca Türkiye İstatistik Kurumu personellerinin, (d) fıkrasında Büyükşehir Belediye Meclisinin 14.07.2020 tarih ve 344 sayılı Kararı kapsamında muhtarların, (f) fıkrasında yabancı uyruklu olup Antalya’da ikamet izni ile mukim 65 yaş üstü şahısların, toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanmalarına, 1’inci maddesinin (d) fıkrasında ise emekli ve emekli eşlerinin de indirimli tarifeden yararlandırılmasına karar verilmiştir.
Bu Karar üzerine Otobüsçüler Esnaf ve Sanatkarlar Odası’nca dava açılmış, İdare Mahkemesince toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlanacakların mevzuatta tahdidi olarak sayılması, 65 yaş üstü vatandaşların ücretsiz, 60-65 yaş arası vatandaşların ise indirimli yararlanmasının mümkün olması nedenleri ile emekli ve emekli eşlerinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği ve mevzuatın genişletilemeyeceği, muhtarlar açısından ise ücretsiz yararlandırılmalarına ilişkin yasal dayanağın olmadığı, Türkiye İstatistik Kurumu personeli ile orman muhafaza memurları açısından ise ücretsiz yararlanmaya ilişkin hükümler bulunmasına karşın ücretsiz yararlanmanın belediyelerce işletilen araçlarla sınırlı olduğu ve tüm toplu taşıma araçlarından ücretsiz yararlanmalarının mümkün olmaması gerekçeleri ile 04.11.2020 tarih ve 2020/11-446 sayılı UKOME Kararı’nın; 1’inci maddesinin (d), 2’nci maddesinin (b), (c) ve (d) fıkralarının iptaline karar verilmiş ve bu karar da Bölge İdare Mahkemesince onanmıştır.
Mahkeme kararı doğrultusunda, 23.06.2021 tarih ve 2021/06-169 sayılı UKOME Kararı ile mevzuata aykırılıklar ortadan kaldırılmış olmakla birlikte 10.09.2021 tarih ve 653 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı ile emekli ve emekli eşlerinin indirimli ücret tarifesinden, muhtarların ise ücretsiz olarak faydalanmasına yönelik 14.07.2020 tarih ve 344 sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi Kararı’nın aynı şekilde uygulanmasına karar verilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulgudaki tespitlerin incelendiği ve konu ile ilgili düzenlemelerin yapılması için çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 4736 sayılı Kanun’da gerekse özel kanunlarda sayılan kişi veya gruplar dışında Meclis Kararı veya UKOME Kararı ile tarifelerin kapsamı genişletilemeyeceğinden Kanun’da sayılmayan kişi veya gruplara verilen ücretsiz veya indirimli kartların iptal edilmesi gerekmektedir.