ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığını ortaya koymuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin taşınmaz varlıkları, mevzuata uygun bir şekilde amortisman ayrılmadığı ve muhasebeleştirilmediği için mali tablolar, bu varlıkların fayda süresinin sona eren kısımlarına dair bilgi sunmamaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmasını zorunlu kılmaktadır.

Denetim bulgularına göre, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252-Binalar Hesabı altında yer alan toplam 735.002.605,66 TL tutarındaki maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Amortisman ayrılması ve muhasebeleştirilmesi gereken bu varlıkların ekonomik ömürleri boyunca giderleştirilmesi için 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı kullanılmalıdır. Ayrıca, amortisman ve tükenme paylarının ayrılmasıyla ilgili usul ve esaslar, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından belirlenmiştir.

İdare, denetim sonucunda tespit edilen eksiklikleri gidermek amacıyla gerekli teknik altyapı çalışmalarını yapacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, mevzuat hükümlerine uygun olarak maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması ve muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.

BULGU: Bazı Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Taşınmaz varlıklara mevzuata uygun olarak amortisman ayrılmaması ve muhasebeleştirilmemesi nedeniyle mali tabloların, söz konusu varlıkların faydası tükenen kısmına ve bu suretle oluşan gidere ilişkin bilgi sunmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187, 202, 203’üncü maddelerine göre; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması gereklidir. Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı kullanılacak olup, maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarları yıl sonunda 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak, 630- Giderler Hesabına borç kaydedilerek izlenmelidir.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanarak, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252-Binalar Hesabında yer alan maddi duran varlıklara ayrılacak amortisman oranları belirlenmiştir.
Yapılan incelemede; 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabındaki 587.832.858,52 TL ile 252-Binalar Hesabındaki 148.169.747,14 TL tutarlarındaki maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Söz konusu denetim tespiti sonrasında, İdare tarafından; amortismanlar ile ilgili gerekli teknik altyapı çalışması yapılarak bulgudaki tespit ve tavsiyeler uyarınca düzenleme yapılmaya çalışılacağı ifade edilmiştir.
Netice itibariyle, İdarenin mevzuat hükümleri doğrultusunda maddi duran varlıklarına ilişkin amortismanları ayırması ve muhasebeleştirmesi gerekmektedir.