BULGU: Bazı Maddi Duran Varlıklar İçin Eksik ve/veya Fazla Amortisman Ayrılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdaresinin envanterinde kayıtlı amortismana tabi bazı maddi duran varlıklara hiç amortisman ayrılmadığı ya da kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Uygulaması” başlıklı 29’uncu maddesinde, Yönetmelik kapsamında bulunan kamu idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile tarihi yapılar, tarihi veya sanat değeri olan demirbaşlar dışındakilerden hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeşitlerine göre Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği ifade edilmiştir.
Mezkur Yönetmelik hükmüne dayanılarak Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra No.lu Genel Tebliğ’in 3’üncü maddesinde; hangi hesaplarda izlenen duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi olduğu tek tek sayılmış olup, bu hesaplar arasında yeraltı ve yerüstü düzenleri, binalar, tesis, makine ve cihazlar, taşıtlar, demirbaşlar ve hizmet imtiyaz varlıkları hesabında izlenen varlıkların yer aldığı hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, anılan Tebliğ ekinde duran varlıklar için 1 ila 50 yıl arasında değişen muhtelif sürelerde toplam olarak %100 oranında amortisman ayrılacağı, 6’ncı maddesinde ise maliyet bedeli belirli bir tutara kadar olan duran varlıkların, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edileceği belirtilmiştir.
Bununla birlikte, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 186’ncı maddesinde; idareler tarafından yıl sonunda ayrılan amortisman tutarlarının, bir taraftan 630 Giderler Hesabı’nın borcuna karşılık, diğer taraftan 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’na alacak kaydı yapılmak suretiyle muhasebeleştirileceği hüküm altına alınmıştır.
Örneklem yapılmak suretiyle seçilen 63 muhasebe biriminin mali hesap ve işlemleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde 52 muhasebe biriminde amortismana tabi bazı maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, 11 muhasebe biriminde ise bazı varlıklara kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Bu durum Kamu İdaresinin dönem sonu bilançosu ve faaliyet sonuçları tablosunda 630 Giderler Hesabı ile 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’nın olması gerekenden farklı bir tutarda görünmesine sebep olmuştur.
Mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunmasını sağlamak için maddi duran varlıklara ilişkin amortisman ayırma işlemlerinin yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde yapılması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idarelerinin envanterinde bazı maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığını veya kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığını ortaya koymuştur. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve ilgili tebliğler çerçevesinde, amortismana tabi varlıkların belirlenmesi ve ayrılacak amortisman oranlarının düzenlenmesi gerekmektedir. İncelenen 63 muhasebe biriminden 52’sinde amortisman ayrılmadığı, 11’inde ise fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, mali raporların doğruluğunu etkilemektedir ve mevzuata uygun amortisman işlemlerinin yapılması önem arz etmektedir. |