|
ÖZET: Maddi duran varlıklar için amortisman ayırma işlemlerinde yapılan hatalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, amortismana tabi varlıkların belirlenmesi ve bunlara ilişkin amortisman süreleri, usulleri ve oranlarının belirlenmesini Hazine ve Maliye Bakanlığı’na atfetmektedir.
Yapılan denetimlerde, maddi duran varlık grubunda iki varlık için amortisman ayrılmadığı, bir varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı belirlenmiştir. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Amortisman ayrılmayan ve kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılan varlıklar, raporda tablolarla detaylandırılmıştır. Bu hatalar, mali tabloların doğruluğunu etkileyerek 257 ve 630 no.lu hesapların yanlış görünmesine neden olmaktadır. İdare, denetim bulgularına katıldığını ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Amortisman ayırma işlemlerinin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi, mali tabloların güvenilirliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı Maddi Duran Varlıklara Dair Amortisman Ayırma İşleminin Hatalı Yapılmış Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı varlıklar için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, usul ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği tanzim edilmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan “257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı” da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde izah edilmiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, usul ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
İdarenin mali tabloları ve amortisman ayırma işlemleri incelendiğinde; maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan 2 varlık için amortisman ayrılmadığı, 1 varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiş olup bu vaziyet Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin mevzubahis hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrılan varlıklar ve amortisman ayrılmayan varlıklar aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Seviyeler | Hesap Adı | Varlıkların Yekûn Değeri (TL) |
Amortismanların Yekûn Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 81.960,00 | 539.393,01 | -457.433,01 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 258.061,00 | 289.865,08 | -31.804,08 |
| 255.01.02.. | Temsil ve Tören Demirbaşları |
17.170,00 | 18.890,00 | -1.720,00 |
| 255.02.06.. | Aydınlatma Cihazları | 18.000,00 | 28.800,00 | -10.800,00 |
| 255.03.02.. | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar |
8.100,00 | 8.850,00 | -750,00 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 84.488,26 | 84.718,01 | -229,75 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar |
964.322,00 | 992.322,00 | -28.000,00 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 270.777,00 | 345.657,00 | -74.880,00 |
| Yekûn (TL) | Yekûn (TL) | 1.702.878,26 | 2.308.495,10 | -605.616,84 |
Tablo 10: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Seviyeler |
Hesap Adı | Varlıkların Yekûn Değeri (TL) |
Amortismanların Yekûn Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 51.000,00 | 0,00 | 51.000,00 |
| 253.02.10.. | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 2.737,00 | 0,00 | 2.737,00 |
| 255.01.01.. | Döşeme Demirbaşları | 9.262,50 | 0,00 | 9.262,50 |
| Yekûn (TL) | Yekûn (TL) | 62.999,50 | 0,00 | 62.999,50 |
Tablolarda yer alan maddi duran varlıklara; kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrılması veyahut amortisman ayrılmaması sebebiyle; mali tablolarda 257 ve 630 no.lu hesaplar hatalı olarak görünmektedir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup gerekli düzeltmelerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Amortisman ayırma işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılması ve bu suretle mali tablolara doğru veri aktarılması gerekmektedir.