|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin maddi duran varlıklarıyla ilgili önemli bulgular ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde belirtilen hükümlere aykırılık teşkil etmektedir.
Amortisman ayırma işlemleri, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir. İlgili yönetmelikler, maddi duran varlıkların ekonomik ömürleri boyunca nasıl giderleştirileceği ve muhasebeleştirileceği konularında ayrıntılı düzenlemeler içermektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise aşırı amortisman kaydedildiği görülmüştür. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini zedelemekte ve 257 no.lu birikmiş amortisman hesaplarının yanıltıcı görünmesine neden olmaktadır. İdare, denetim bulgularına katıldığını ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Amortisman işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, ilgili birimlerin gerekli önlemleri alarak, hesapların doğru bir şekilde düzenlenmesi sağlanmalıdır. |
BULGU: Bazı Maddi Duran Varlıklara Dair Amortisman Ayırma İşleminin Hatalı Yapılmış Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bazı varlıklar için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, usul ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği tanzim edilmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan “257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı” da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde izah edilmiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, usul ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
İdarenin mali tabloları incelendiğinde; maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunan bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazı varlıklar için de kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiş olup bu vaziyet Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin mevzubahis hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrılan varlıklar ve amortisman ayrılmayan varlıklar aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Seviyeler | Hesap Adı | Varlıkların Yekûn Değeri (TL) |
Amortismanların Yekûn Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 776.908,83 | 1.171.204,98 | -394.296,15 |
| 255.01.04.. | Seyahat, Muhafaza ve Taşıma Amaçlı Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
0,00 | 1.013,10 | -1.013,10 |
| 255.02.06.. | Aydınlatma Cihazları | 0,00 | 95.644,49 | -95.644,49 |
| 255.10.01.. | Güvenlik ve Korunma Amaçlı Araçlar |
0,00 | 85.885,09 | -85.885,09 |
| 255.12.02.. | Büro Malzemeleri | 0,00 | 57.555,87 | -57.555,87 |
| Yekûn (TL) | Yekûn (TL) | 776.908,83 | 1.411.303,53 | -634.394,70 |
Tablo 10: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Seviyeler | Hesap Adı | Varlıkların Yekûn Değeri (TL) | Amortismanların Yekûn Değeri (TL) |
Fark (TL) |
| 251.xx.02.01. | Enerji Nakil Hatları | 8.612.110,59 | 0,00 | 8.612.110,59 |
| 251.xx.03.01. | Su İsale Hatları | 44.124.502,99 | 0,00 | 44.124.502,99 |
| 251.xx.03.02. | Su İsale Hatları | 9.550.387,97 | 0,00 | 9.550.387,97 |
| 251.xx.03.03. | Su İsale Hatları | 4.614.082,07 | 0,00 | 4.614.082,07 |
| 251.xx.03.04. | Su İsale Hatları | 115.340.116,09 | 0,00 | 115.340.116,09 |
| 251.xx.04.01. | Kanalizasyon Hatları | 114.960.921,73 | 0,00 | 114.960.921,73 |
| 251.xx.04.02. | Kanalizasyon Hatları | 238.606.366,82 | 0,00 | 238.606.366,82 |
| 251.xx.04.03. | Kanalizasyon Hatları | 53.172.677,22 | 0,00 | 53.172.677,22 |
| 251.xx.06.01. | Köprüler | 74.340.799,55 | 0,00 | 74.340.799,55 |
| 251.xx.06.03. | Üst Geçitler | 2.960.368,97 | 0,00 | 2.960.368,97 |
| 251.xx.07.00. | Yollar | 479.054.839,71 | 0,00 | 479.054.839,71 |
| 251.xx.16.07. | Duraklar | 8.030.607,09 | 0,00 | 8.030.607,09 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 155.851.010,27 | 0,00 | 155.851.010,27 |
| 251.xx.20.04. | Rekreasyon Alanları | 28.236.564,50 | 0,00 | 28.236.564,50 |
| 251.xx.20.05. | Otoparklar | 48.164.216,35 | 0,00 | 48.164.216,35 |
| 251.xx.20.07. | Genel Mezarlıklar | 5.854.835,35 | 0,00 | 5.854.835,35 |
| 251.xx.99.01. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri |
18.476.398,77 | 0,00 | 18.476.398,77 |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 211.982.968,36 | 0,00 | 211.982.968,36 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 21.369.122,69 | 0,00 | 21.369.122,69 |
| 252.xx.xx.03.01 | Sağlık Evleri | 1.345.834,38 | 0,00 | 1.345.834,38 |
| 252.xx.xx.03.99 | Diğer | 71.390.993,46 | 0,00 | 71.390.993,46 |
| 252.xx.xx.04.03 | Kreş ve Gündüz Bakımevleri | 2.380.980,38 | 0,00 | 2.380.980,38 |
| 252.xx.xx.04.07 | Kütüphaneler | 6.974.938,42 | 0,00 | 6.974.938,42 |
| 252.xx.xx.04.08 | Sinema, Tiyatro ve Opera vb. Salonları ve Stüdyoları | 206.873.504,20 | 0,00 | 206.873.504,20 |
| 252.xx.xx.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 72.703.889,61 | 0,00 | 72.703.889,61 |
| 252.xx.xx.05.01 | Spor Sahaları | 33.177.323,34 | 0,00 | 33.177.323,34 |
| 252.xx.xx.05.04 | Kortlar | 1.047.675,58 | 0,00 | 1.047.675,58 |
| 252.xx.xx.06.06 | Kültür ve Eğlence Merkezleri | 7.335.578,21 | 0,00 | 7.335.578,21 |
| 252.xx.xx.06.08 | İçmece ve Kaplıca Tesisleri |
2.361.846,69 | 0,00 | 2.361.846,69 |
| 252.xx.xx.07.01 | Kamu Konutları | 1.381.613,37 | 0,00 | 1.381.613,37 |
| 252.xx.xx.09.01 | Alışveriş ve İş Merkezleri |
22.076.915,93 | 0,00 | 22.076.915,93 |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri |
9.250.717,99 | 0,00 | 9.250.717,99 |
| 253.02.02.. | İnşaat Makineleri ve Aletleri |
2.297.616,68 | 0,00 | 2.297.616,68 |
| 253.02.05.. | Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri | 1.620.188,84 | 0,00 | 1.620.188,84 |
| 253.02.08.. | Etiketleme ve Numaralandırma Makineleri |
319.056,91 | 0,00 | 319.056,91 |
| 253.03.01.. | Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları | 3.694.799,58 | 0,00 | 3.694.799,58 |
| 253.03.02.. | Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 498.740,64 | 0,00 | 498.740,64 |
| 253.03.03.. | Kurtarma Amaçlı Cihaz ve Aletler | 287.143,59 | 0,00 | 287.143,59 |
| 253.03.04.. | Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 1.947.123,89 | 0,00 | 1.947.123,89 |
| 253.03.05.. | Tıbbi ve Biyolojik Amaçlı Kullanılan Cihazlar ve Aletler | 732.090,58 | 0,00 | 732.090,58 |
| 253.03.06.. | Araştırma ve Üretim Amaçlı Cihazları ve Aletleri |
601.408,10 | 0,00 | 601.408,10 |
| 253.03.07.. | Müzik Aletleri ve Aksesuarları | 1.044.716,35 | 0,00 | 1.044.716,35 |
| 254.01.01.. | Otomobiller | 391.801,44 | 0,00 | 391.801,44 |
| 254.01.06.. | Mopet ve Motosikletler |
677.953,72 | 0,00 | 677.953,72 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları |
3.684,30 | 0,00 | 3.684,30 |
| 254.02.07.. | Botlar | 109.350,02 | 0,00 | 109.350,02 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar |
208.228,69 | 0,00 | 208.228,69 |
| 255.02.03.. | Teksir ve Çoğaltma Makineleri |
2.740.408,46 | 0,00 | 2.740.408,46 |
| 255.03.04.. | Bebek ve Çocuk Mobilyası ve Aksesuarları |
285.288,02 | 0,00 | 285.288,02 |
| 255.03.05.. | Seminer ve Sunum Amaçlı Ürünler |
87.547,31 | 0,00 | 87.547,31 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 259.569,15 | 0,00 | 259.569,15 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar | 5.640,00 | 0,00 | 5.640,00 |
| 255.09.01.. | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
162.000,00 | 0,00 | 162.000,00 |
| 255.09.02.. | Salon Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
603.134,54 | 0,00 | 603.134,54 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
201.840,00 | 0,00 | 201.840,00 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 8.528.552,96 | 0,00 | 8.528.552,96 |
| 255.10.03.. | Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 542.471,96 | 0,00 | 542.471,96 |
| 255.11.02.. | Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları |
97.818,23 | 0,00 | 97.818,23 |
| 255.12.01.. | Yemek, Servis ve Çatal-Bıçak Takımları |
271.022,90 | 0,00 | 271.022,90 |
| 255.99.01.. | Seyyar Kulübe, Kabin, Büfe ve Kafesler |
108.428,00 | 0,00 | 108.428,00 |
| 255.99.02.. | Seyyar Tanklar ve Tüpler |
65.040,00 | 0,00 | 65.040,00 |
| 255.99.03.. | Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar |
130.936,60 | 0,00 | 130.936,60 |
| HİZMET İMTİYAZ VARLIKLARI HESABI | 6.621.000,00 | 0,00 | 6.621.000,00 | |
| Yekûn (TL) | Yekûn (TL) | 2.116.749.310,11 | 0,00 | 2.116.749.310,11 |
Tablolarda yer alan maddi duran varlıklara; kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrılması veyahut hiç amortisman ayrılmamış olması sebebiyle; mali tablolarda 257 ve 630 no.lu hesaplar hatalı olarak görünmektedir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup gerekli kayıtların yapılacağı ifade edilmiştir.
Amortisman ayırma işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılması ve bu suretle mali tablolara doğru veri aktarılması gerekmektedir.