|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’sinin bazı mal alımlarını açık ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle parçalara bölerek gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, mal alımları, hizmet alımları ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla bu alımların kısımlara bölünemeyeceği vurgulanmaktadır.
Kanunun 22’nci maddesi, doğrudan temin yönteminin hangi durumlarda kullanılabileceğini açıkça tanımlamaktadır. İncelemeler sonucunda, idarenin çeşitli mal alımlarını, örneğin erzak kolisi, yol dolgu malzemeleri ve boya alımlarını, ihale yapmadan doğrudan teminle gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, eski yönetim döneminde başlayan bu yanlış uygulamaların düzeltileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, mal ve hizmet alımlarının kanunda belirtilen ihale usullerine uygun olarak gerçekleştirilmesi, saydamlık, rekabet ve eşit muamele ilkelerinin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı Mal Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Teminle Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından yıl içerisinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gereken bazı mal alımlarının doğrudan teminle parçalara bölünerek gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir.”
hükümleri yer almaktadır.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:
Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar (2023 yılı için 431.810,00 TL), diğer idarelerin beşmilyar (2023 yılı için 143.845,00 TL) Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.
…” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulanabilecek usuller belirlenmiş olup doğrudan temin bu usuller arasında sayılmamıştır. Aynı zamanda Kanun’un 22’inci maddesinde hangi hallerde ihtiyaçların doğrudan teminle karşılanabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemelerde ise; idarenin erzak kolisi işi alımını, yol dolgu malzemeleri alımını, boya alımlarını vb. ihale yapmaksızın muhtelif zamanlarda doğrudan teminle gerçekleştirdiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında özetle; eski yönetim zamanında başlayan yanlış uygulamaların düzeltileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak ihalelerde saydamlığı, rekabeti ve eşit muameleyi sağlamak adına söz konusu mal ve hizmet alımlarının kanunda belirtilen ihale usulleriyle yapılması gerekmektedir.