Bazı Mal ve Hizmet Alımlarının İhale Usulleri Yerine Parçalara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Bazı Mal ve Hizmet Alımlarının İhale Usulleri Yerine Parçalara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin mal ve hizmet alımları incelendiğinde kısımlara bölmek suretiyle Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen parasal limitlerin altında kalınarak ihale usulü yerine doğrudan temin yönteminin kullanıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’sini, diğer idarelerin 207.453,00 TL’sini aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.

Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği ifade edilmiştir.

Ayrıca ihale uygulama yönetmeliklerinin (mal, hizmet, yapım) “Temel İlkeler” başlıklı ve benzer düzenlemeleri içeren maddelerinde; eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak amacıyla alımların kısımlara bölünemeyeceği hüküm altın alınmıştır.

Yapılan incelemede, Belediye tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendiyle 2024 yılı için her bir alım için belirlenen Katma Değer Vergisi Hariç 622.756,00 TL’lik limite uyulmuş olmakla birlikte niteliği itibari ile aynı mahiyette olan ve yıl içerisinde sürekli tekrarlanan, araçların yedek parçalarına ilişkin mal alımları ile araçların bakım ve onarımlarına ilişkin hizmet alımlarının bazılarının aynı gün içerisinde bazılarının ise yakın tarihlerde parçalara bölünmek suretiyle gerçekleştirildiği görülmüştür. İdarenin bu şekilde kısımlara bölerek gerçekleştirdiği alımlara ilişkin bazı örneklere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.

Tablo 9: Kısımlara Bölünerek Yapılan Alımlar

İdare tarafından aynı kapsamda ihale edilebilecek işlerde, kısımlara bölünerek 4734

sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d bendinde belirtilen parasal limitlerin altında kalmak suretiyle doğrudan temin yönteminin kullanılması 4734 sayılı Kanunda belirtilen uyulması gereken temel ilkelerin göz ardı edilmesi anlamına gelmektedir.

Kamu İdaresi cevabında, oto yedek parça listesi ile mal alımına ilişkin teknik şartname düzenlenerek 13.02.2024 tarih ve 2024/79266 ihale kayıt numarası ile açık ihale yapıldığı, ancak yaklaşık maliyetin 3 katından daha fazla bir tutarda teklif verilmesi sebebiyle aynı tarihli ihale komisyon kararı ile isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, iş makineleri, kamyon, kamyonet, hafif ticari ve binek araçların işçilik dahil bakım ve onarımlarının yaptırılması için 26.03.2024 tarih ve 2024/197772 ihale kayıt numarası ile açık ihale yapıldığı, ancak teklif gelmemesi nedeniyle ihalenin iptal edildiği, 18.10.2022 tarihinde de geçerli teklif bulunmadığından ihalenin iptal edildiği, ihalelere katılım olmadığından ve yeni ihale süreçlerinin uzun olması ve müdürlük tarafından bakımları ve tamiratlarının bir an evvel yapılarak gönderilmesi gereken araçların önem ve aciliyet arz etmesi sebebiyle iş ve işlemlerin yürütüldüğü ifade edilmiş ise de, 2022 yılına ilişkin ihale iptalinin 2024 hesap yılıyla ilgili olmadığı, 2024/79266 İhale Kayıt Numaralı ihale ile 2024/197772 ihale kayıt numaralı ihale dışında yıl boyunca bu ihtiyaçlara ilişkin başkaca bir ihaleye çıkılmadığı, kaldı ki bu iki ihalenin de dokümanlarında kamyonet, hafif ticari ve binek araçların bulunmadığı, yalnızca iş makineleri ve kamyonlara ilişkin yedek parça ve bakım onarım hizmetini kapsadığı anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, Belediye tarafından yapılan alımların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen “temel ilkeler” çerçevesinde yine aynı Kanun’da düzenlenen usul ve esaslara göre yapılması gerekmekte olup Kanun’da belirtilen temel ihale usulleri ile yapılması gereken alımlar parçalara bölünmek suretiyle doğrudan temin yöntemi ile yapılmamalıdır.