|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Belediye Şirketi BESOT AŞ’nin bazı mal ve hizmet alımlarında denetim, muayene ve kabul işlemlerinin yapılmadığını ortaya koymuştur. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu işlemlerin gerçekleştirilmesi için gerekli şartları belirlemekte ve muayene ile kabul komisyonlarının en az üç kişiden oluşması gerektiğini vurgulamaktadır. İlgili yönetmelikler, kamu kurumlarının ihale süreçleri sonucunda teslim edilen mal ve hizmetlerin denetim ve kabul işlemlerinin nasıl yürütüleceğine dair esasları içermektedir.
Yapılan incelemelerde, BESOT AŞ’nin bazı mal ve hizmet alımlarında, sözleşmelerinde öngörülen denetim, muayene ve kabul işlemlerinin yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Genel Şartname’nin ilgili maddeleri, sürekli işlerde kontrol teşkilatı tutanaklarının denetim komisyonu için esas teşkil edeceğini belirtmektedir. Bu durum, eksik belgelerle ödeme yapılmasına ve iç kontrol zafiyetlerine yol açabilir. Sonuç olarak, BESOT AŞ’nin, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği mal, hizmet veya yapım işlerinde, 4735 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere uygun hareket etmesi gerekmektedir. Her hakediş ödemesinde, kontrol teşkilatı kayıtlarına dayanarak denetim, muayene ve kabul komisyonu tutanağının oluşturulması önem arz etmektedir. |
BULGU: Bazı Mal veya Hizmet Alım İşlerinde Denetim, Muayene ve Kabul İşlemlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
BESOT AŞ’nin bazı mal veya hizmet alımlarında denetim, muayene ve kabul işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşmede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 7’nci maddesinin (p) bendinde;
“Denetim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar.”,
“Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinde; “Teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılır. Mal veya yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz…”, hükümleri yer almaktadır.
Mal Alımları Denetim Muayene ve Kabul İşlemlerine Dair Yönetmelik ve Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddeleri ile Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde özetle; söz konusu Yönetmeliklerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarının, bu Kanun hükümlerine göre yaptıkları ihaleler sonucunda teslim edilen mallar veya hizmetler için 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 11’inci maddesi uyarınca kuracakları muayene ve kabul komisyonlarının kuruluş ve çalışma esasları ile ara denetim, muayene ve kabul işlemlerinde uygulanacak esas ve usulleri kapsadığı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, İdarelerin, 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale ile gerçekleştirdikleri mal, hizmet veya yapım işlerinde denetim, muayene ve kabul işlemlerini 4735 sayılı Kanun ile anılan Yönetmelikler kapsamında gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
Şirket, doğrudan temin alım yöntemini tercih ettiği mal, hizmet veya yapım işlerini sözleşmeye bağlamış ve sözleşmesinde denetim, muayene ve kabul öngörmüşse, aynı ihaleli işlerde olduğu gibi denetim, muayene ve kabul işlemlerini anılan Kanun ve Yönetmelikler çerçevesinde yürütmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Şirketin sözleşmeye bağladığı ve sözleşmesinde veya şartnamelerinde denetim, muayene ve kabul işlemlerinin 4735 sayılı Kanun ve ona bağlı Denetim, Muayene ve Kabul Yönetmelikleri kapsamında yapılacağını öngördüğü bazı mal veya hizmet alımı işlerinde; denetim, muayene ve kabul işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Genel Şartname’nin 44’üncü maddesinde süreklilik arz eden işlerde kontrol teşkilatı tutanaklarının denetim, muayene ve kabul komisyonu için esas teşkil edeceği ve her ödemede bu Denetim, muayene ve kabul komisyonu tutanağı olmaksızın mal ve hizmet alımı işlerinde hakediş ödemesinde bulunulmasının; hem eksik belge ile ödeme yapılmasına, hem de birbirini çapraz olarak denetleyen iki ayrı komisyonun (Kontrol Teşkilatı- Denetim, Muayene ve Kabul Komisyonu) bulunmamasına yol açmak suretiyle Şirkette bir iç kontrol zaafiyetine yol açaçağı düşünülmektedir.
Bu doğrultuda her bir mal ve hizmet alımı hakediş ödemesinde kontrol teşkilatı kayıtlarına istinaden denetim, muayene ve kabul komisyonu tutanağı oluşturularak ödeme emri belgesine eklenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Bu itibarla Şirketin; ihaleli veya sözleşmeye bağlanmış ve sözleşmesinde teslimi için denetim, muayene ve kabul öngörülmüş olan doğrudan temin alım usulü ile gerçekleştirdiği mal, hizmet veya yapım işlerini 4735 sayılı Kanun ile ilgili Yönetmeliklerde öngörülen hükümlere uygun olarak gerçekleştirmesi gerekmektedir.