Bazı Mükelleflerin Şartları Sağlamadığı Halde İndirimli Emlak Vergisi Uygulamasından Faydalanması (Sayıştay)

BULGU: Bazı Mükelleflerin Şartları Sağlamadığı Halde İndirimli Emlak Vergisi Uygulamasından Faydalanması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Bazı emlak vergisi mükelleflerinin şartları sağlamadığı halde indirimli (sıfır) emlak vergisi uygulamasından faydalandığı görülmüştür.

1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında, Cumhurbaşkanının (02.07.2018 tarihinden önce Bakanlar Kurulunun) kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkili olduğu; bu hükmün yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanacağı; muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hükmün uygulanmayacağı; geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığının yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

12.05.2005 tarihli ve 25813 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 44 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nde, hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanmasının uygun görüldüğü; hiçbir geliri olmadığını taahhüt eden mükelleflerin indirimli vergi oranından yararlanabilmeleri için, gelir vergisine tabi hizmet karşılığı elde edilen ücret; ticari, sınai, mesleki ve zirai faaliyet geliri ile menkul ve gayrimenkul sermaye iradı, faiz ve temettü veya benzeri bir gelirinin olmamasının gerektiği; mükelleflerin, yukarıda belirtilen türden bir gelir elde etmeleri veya ikinci bir meskene sahip olmaları halinde, bu değişikliği mükellefiyetlerinin bulunduğu belediyeye bildirmelerinin zorunlu olduğu; indirimli vergi oranından yararlanma şartlarını taşımadığı halde gerçek dışı taahhütte bulunmak suretiyle indirimli vergi oranından yararlanan mükellefler ile durumunda meydana gelen değişikliği bildirmeyen mükelleflerden alınması gereken verginin cezalı olarak ve gecikme faizi ile birlikte alınacağı ifade edilmiştir.

29.12.2006 tarihli ve 26391 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kanun’un 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan şartları taşıyan kişilerin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) söz konusu meskene ait bina vergisi oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilerek önceki yıllarda her yıl çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile birer yıl süreyle yapılan indirim uygulaması kalıcı hale getirilmiştir.

Öte yandan, 09.08.2005 tarihli ve 25901 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 45 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nde, hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler ile münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aylık alanların; elde ettikleri ve yıllık tutarı toplamı bina vergisi indiriminden yararlanılan yıldan bir önceki yılda geçerli olan ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yazılı tarifenin ikinci gelir diliminde yer alan tutarı geçmeyen her türlü menkul sermaye iradı gelirinin, söz konusu mükelleflerin indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlanmalarına engel teşkil etmediği ifade edilmiş olup söz konusu tutar 2024 yılında bina vergisi indiriminden yaralananlar için (2023 yılı gelir vergisi tarifesinin ikinci dilimi) 150.000,00 TL’dir.

27.07.2011 tarihli ve 28007 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 57 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nde, belediyelerce emlak vergisi işlemlerinde mükellefler tarafından bildirilen hususların teyidinin, mükelleflerden belge istenmeden ilgili kurum ve kuruluşlardan yapılmasının gerektiği; bu bağlamda belediyelerce, mükelleflere ait kimlik bilgilerinin İçişleri Bakanlığı Kimlik Paylaşım Sistemi üzerinden, tapu kayıtlarının ise Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminden alınabileceği; ayrıca mükelleflerin şehit, gazi, dul, yetim ve emekli olduklarına ilişkin bilgilerin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından elektronik ortamda sağlanmasının mümkün olacağı; belediyelerin emlak vergisi işlemlerinde başta imar birimleri olmak üzere emlak vergisine konu taşınmazlara ilişkin öncelikle kendi kayıtlarında bulunan bilgi ve belgelerden faydalanacakları ve gerek duymaları halinde bildirimlerin kontrolü amacıyla bildirime konu taşınmazlarda yoklama ve tespit yapacakları ifade edilmiştir.

Altındağ Belediyesinde indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlanan 16.323 mükellefe ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden alınan mesken malikiyet bilgilerinin kontrol edilmesi neticesinde; 2.086 mükellefin Türkiye sınırları içinde birden fazla meskene sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, mezkur mükelleflerin şartları taşımadığı halde indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlandığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlanan söz konusu 16.323 mükellefe ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığından alınan Gelir Vergisi Kanunu kapsamındaki beyanname bilgilerinin kontrol edilmesi neticesinde; 578 mükellefin 2020 – 2023 yıllarında elde ettikleri gelirler (gayrimenkul sermaye iradı, ticari kazanç, vb.) nedeniyle Gelir İdaresi Başkanlığına beyanname verdikleri tespit edilmiştir. Dolayısıyla, anılan mükelleflerin şartları taşımadığı halde indirimli (sıfır) bina vergisi oranından yararlandığı anlaşılmıştır.

Kamu İdaresi cevabında; indirimli emlak vergisi uygulamasından faydalanan mükelleflerin kontrolü için Sosyal Güvenlik Kurumundan aktif sigortalıların bildirilmesinin istendiği; Kurum tarafından gelen cevabi yazıda belediyelere elektronik ortamda veri paylaşımı yapılamayacağının belirtildiği; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden mesken malikiyet bilgileri alınan mükelleflerden 1.589 mükellefin incelendiği; 143 mükellefin ikinci meskene sahip olduğunun tespit edildiği; söz konusu 143 mükellefe ilişkin olarak 292.905,68 TL vergi aslı, 132.237,94 TL gecikme zammı ve 381.380,79 TL vergi cezası olmak üzere toplam 806.524,41 TL tahakkuk ettirildiği; Gelir İdaresi Başkanlığından bilgileri alınan 578 mükelleften 206 mükellefin incelemesinin yapıldığı; 155 mükellefin muafiyet şartlarını taşımadığının tespit edildiği; söz konusu 155 mükellefe ilişkin 347.157,60 TL vergi aslı, 143.683,92 TL gecikme zammı ve 356.165,55 TL vergi cezası olmak üzere toplam 847.007,07 TL tahakkuk ettirildiği; Belediyece inceleme ve takip işlemlerine yönelik olarak gerekli çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, indirimli (sıfır) emlak vergisi oranından yararlanma şartlarını taşımadığı halde gerçek dışı taahhütte bulunmak suretiyle indirimli vergi oranından yararlanan veya durumunda meydana gelen değişikliği bildirmeyen söz konusu mükelleflere, emlak vergisinin ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda belirlenen miktar ve usullerde vergi cezaları ile gecikme zamlarının tarh, tebliğ ve tahakkuklarının yapılması gerekmektedir.