|
ÖZET: Bazı şirket çalışanları ve aile üyeleri için özel sağlık sigortası primlerinin şirket bütçesinden karşılanması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Yönetim Kurulu üyeleri, genel müdür, genel müdür yardımcıları, danışmanlar, müdürler ve şefler gibi üst düzey personel için özel sağlık sigortası poliçeleri yapılmış ve toplamda 4.514.140,00 TL tutarında bir harcama gerçekleştirilmiştir. Yıl içerisinde 215 kişi için sigorta yaptırılırken, 40 kişi sağlık sigortası kapsamına alınmış, 38 kişi ise bu kapsamdan ayrılmıştır. Toplamda 259 kişi için sigorta şirketine 4.705.057,98 TL ödeme yapılmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, hizmet akdi ile çalışanların genel sağlık sigortalısı sayılacağı belirtilmiştir. Bu durumda, özel sağlık sigortası yaptırılması, mükerrer sağlık sigortası uygulamasına yol açmakta ve şirket kaynaklarının etkin kullanımı açısından sorgulanmaktadır. Kamu kaynağı kullanmayan anonim şirketlerde, üst düzey yöneticiler için özel sağlık sigortası yapılabilse de, bu uygulama genellikle aile fertlerini kapsamamaktadır. Şirket, özel sağlık sigortası uygulamasının iç mevzuata uygun olduğunu ve çalışanların motivasyonunu artırarak şirketin verimliliğine katkı sağladığını savunmaktadır. Ancak, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’ndaki düzenlemeler, sigorta primlerinin çalışanlar tarafından karşılanmasını teşvik etmekte olup, şirket kaynaklarından yapılan ödemeleri kapsamamaktadır. Dolayısıyla, kamu kaynaklarıyla özel sağlık sigortası giderlerinin karşılanmaması gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Bazı Şirket Çalışanları ve Aile Fertlerinin Özel Sağlık Sigortası Bedellerinin Şirket Bütçesinden Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkette görev yapan Yönetim Kurulu Üyeleri, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcıları, Danışmanlar, Müşavirler, Müdürler ve Şefler ile bunların aile fertleri için Özel Sağlık Sigortası yaptırılarak poliçe bedellerinin Şirket bütçesinden karşılandığı görülmüştür.
Şirket tarafından 4.514.140,00 TL sözleşme bedelli 2024 yılı Grup Sağlık Sigortası Hizmeti Alımı yapılmak suretiyle, toplam 215 kişi için özel sağlık sigortası yaptırılmıştır. Sözleşme süresi içerisinde, 40 kişi (Personel ve aile fertleri) sağlık sigorta kapsamına alınmış 38 kişi (Personel ve aile fertleri) ise bu kapsamdan zeyilname düzenlenmek suretiyle ayrılmıştır. 259 kişi için ilgili sigorta şirketine 4.705.057,98 TL ödeme yapılmıştır.
Yıl içerisinde Özel Sağlık Sigortasından, eklenen ve ara vermeden yararlanan personel ile zeyilname düzenlenmek suretiyle ayrılan şirket personeline ait detaylı bilgiler ünvan bazında aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 4: Yıl İçerisinde Özel Sağlık Sigortasından Faydalananların Ünvan Bazında Sayısı
| Ünvanı | Yıl içerisinde ayrılan kişi sayısı | Yıl içerisinde eklenen kişi sayısı | Ara vermeden devam eden kişi sayısı |
| Yönetim Kurulu Başkan | |||
| Yönetim Kurulu Başkan Vekili | |||
| Yönetim Kurulu Üyesi | |||
| Genel Müdür | |||
| Genel Müdür Yardımcısı | |||
| Danışman | |||
| Müdür | |||
| Hukuk Müşaviri | |||
| Basın Müşaviri | |||
| Şef | |||
| Aile Fertleri (Eş, Çocuk) | |||
| Toplam | |||
| Genel Toplam |
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların, madde kapsamında sigortalı sayılacakları ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanların, genel sağlık sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.
Buna göre, İhale kapsamında özel sağlık sigortası yaptırılan tüm personel ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler, 5510 sayılı Kanunu’nun 60’ıncı maddesi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılmaktadır ve kendileri için Sosyal Güvenlik Kurumuna genel sağlık sigorta primi ödemesinde bulunulmaktadır. Dolayısıyla bu kişiler ve aile fertleri için özel sağlık sigortası yaptırılması, ilgililer için mükerrer sağlık sigortası uygulaması anlamına geldiğinden, durumun Şirket kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanımı açısından yersiz olduğu değerlendirilmektedir.
Kamu kaynağı kullanmayan anonim şirketlerde üst düzey yöneticiler için özel sağlık sigortası ya da tamamlayıcı sağlık sigortası yapılabilmekte ve bu uygulama özel sektör mantığı gereği bir teşvik unsuru olabilmektedir. Bu durumda dahi, kapsam üst düzey yönetici vasfını haiz personel ile sınırlandırılmakta ve genel olarak aile fertleri dikkate alınmamaktadır. Aile fertleri uygulamasında ise genel olarak, indirimli bedellerin personel tarafından karşılanması suretiyle sigorta yapılmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Tacir olmanın hükümleri” başlıklı 18’inci maddesinde her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, kamu kaynağı kullanan Şirketin, kaynaklarını ekonomik kullanması konusunda özen yükümlülüğü de bulunmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından özetle; özel sağlık sigortası yaptırılmasının Şirket iç mevzuatına uygun olduğu, Şirket çalışanlarına sağlanan bu imkânın, çalışma hayatı içerisinde yoğun iş temposu ile birlikte personellerinin yönetim ve denetim sorumluluğunu da üstlenmiş bulunan yönetici grubu ve aile üyeleri için yoğun çaba ve emekleri karşılığında bir teşvik unsuru olduğu, profesyonel anonim şirketlerde üst düzey yöneticilerin motivasyonlarını arttırarak şirketin menfaatine olacak şekilde daha etkin ve verimli olmalarını sağlamak amacıyla özel sağlık sigortası yaptırılabildiği, ayrıca 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 89’uncu maddesi kapsamında, özel sağlık sigortası harcamalarının belirli şartlar altında gelir vergisi matrahından indirilebileceğinin düzenlendiği, madde hükmünden anlaşılacağı üzere Devletin özel sağlık sigortası yaptırılmasını teşvik ettiği belirterek herhangi bir hukuka aykırılık söz konusu olmadığı ifade edilmiş olsa da;193 sayılı Kanun’da yer alan söz konusu düzenlemeler, ücretliler için getirilmiş olan ve sigorta primi ödemelerinin ücretlilerin kendisi tarafından karşılandığı teşvik düzenlemeleridir. Bu düzenlemelerin, şirket personelinin ve aile fertlerinin anılan sigorta bedellerinin şirketlerce ödenmesine yönelik bir teşvik unsuru içermediği ortadadır.
Sonuç olarak, ödenen SGK primleri ile personelin alacağı sağlık hizmetlerinin Devletin sunmuş olduğu standartlar çerçevesinde karşılandığı dikkate alınarak, bu standartlar dışında alınmak istenen sağlık hizmet giderlerinin kamu kaynakları ile karşılanmaması ve hiçbir şirket çalışanı ve aile ferdi için özel sağlık sigortası giderlerinin Şirket kaynaklarından ödenmemesi gerektiği değerlendirilmektedir.