BULGU: Bazı Taşınır ve Taşınmaz İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdare muhasebe kayıtlarında yapılan incelemede bazı hesaplara 27.05.2016 tarih ve 29724 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ve diğer mevzuata uygun olmayan kayıtlar yapıldığı tespit edilmiştir.
Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetveli İle Birleştirilmiş Veriler Defterinin Birbiri İle Uyumlu Olmaması
Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetveli ile Birleştirilmiş veriler defterinin birbiri ile uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 8’nci maddesinde muhasebe yetkililerinin görev ve sorumlulukları sayılmış buna göre özetle muhasebe kayıtlarının, taşınır mal yönetim hesap cetvelinde gösterilen tutarların uygunluğunu kontrol etmeleri gerekmektedir. Başka bir deyişle, taşınır mal cetvelleri ile muhasebe kayıtlarının tutarlı olması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede, tabloda da görüleceği üzere önemli farklar olduğu görülmüş olup bu durumun mevzuatta öngörülen kayıt şartlarına aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
Tablo 6: Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetveli ve Diğer Mali Tablolar Arasındaki Farklar
| Hesaplar | Taşınır kesin hesap icmal cetveli (Gelecek yıla devreden) | Taşınır kesin hesap icmal cetveli (Gelecek yıla devreden) | Taşınır kesin hesap icmal cetveli (Gelecek yıla devreden) | Taşınır kesin hesap icmal cetveli (Gelecek yıla devreden) | Toplamı n doğru yapılmas ı halinde devreden | Birleştirilmiş Veriler Defteri | Birleştirilmiş Veriler Defteri | Birleştirilmiş Veriler Defteri | Birleştirilmiş Veriler Defteri | Toplamı n doğru yapılmas ı halinde devreden |
| Önceki | Giren | Çıkan | Devrede | Önceki | Giren | Çıkan | Devrede | |||
| Yıldan | n | Yıldan | n | |||||||
| Devrede n |
Devrede n |
|||||||||
| 15 | 5.693.402 | 29.372.71 | 27.363.72 | 8.062.388 | 7.702.388 | 5.693.349 | 30.424.03 | 28.055.04 | 8.062.335 | — |
| 0 | ,89 | 0,31 | 4,73 | ,47 | ,47 | ,79 | 1,54 | 5,96 | ,37 | |
| 25 | 19.933.09 | 122.999,8 | 37.598,10 | 19.418.50 | 20.018.50 | 19.348.52 | 758.939,5 | 673.537,8 | 19.418.06 | 19.433.92 |
| 3 | 9,27 | 4 | 1,01 | 1,01 | 0,39 | 5 | 1 | 1,81 | 2,13 | |
| 25 | 12.023.80 | 3.439.998 | 47.200,00 | 15.416.60 | — | 12.023.80 | 3.475.797 | 82.998,84 | 15.416.60 | — |
| 4 | 3,08 | ,78 | 1,86 | 3,08 | ,62 | 1,86 | ||||
| 25 | 3.710.545 | 805.599,4 | 317.411,0 | 4.198.733 | — | 3.732.640 | 1.139.035 | 650.306,5 | 4.194.186 | 4.221.368 |
| 5 | ,42 | 8 | 2 | ,88 | ,27 | ,04 | 8 | ,51 | ,73 |
Satışı Yapılan Taşınmazların Kayıtlı Değer Yerine Satış Bedeli Üzerinden Muhasebe Kayıtlarından Çıkarılması
İdare tarafından satışı yapılan taşınmazların ilgili maddi duran varlık hesaplarındaki çıkış kayıtlarının, taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin; 250- Arsa ve Araziler Hesabının işleyişini düzenleyen 189’uncu maddesinde,
Satılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılacağı,
Arsa ve araziler için kayıtlı bedel ile satış bedeli arasındaki olumlu/ olumsuz farkların 600/630 hesaplarına,
Peşin tahsil edilen satış bedellerinin 100- Kasa veya 102- Bankalar hesabına ya da ilgili diğer hesaplara ayrıca satış bedelleri üzerinden ilgili bütçe hesaplarına kaydedileceği,
belirtilmiştir.
Ancak yapılan incelemelerde, taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış bedeli üzerinden kayıtlardan çıkarıldığı ve bu suretle de muhasebe kayıtları ile taşınmaz envanteri arasında uyumsuzluk olduğu tespit edilmiştir.
Oysaki idare tarafından taşınmaz envanterinin sağlıklı bir şekilde çıkarılması, muhasebe ile taşınmaz bilgi sisteminin entegrasyonunun sağlanması, taşınmaz programı üzerinden taşınmazların kayıtlı değerlerinin açık bir şekilde yer almasını sağlayacak bilgilere yer verilmesi, satışı yapılan taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir. Bu durumun hem taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden kayıtlarda izlenmesi hem de taşınmazlara yönelik mali nitelikteki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesi açısından önem arz ettiği değerlendirilmektedir.
Bazı Duran Varlıklara Kayıtlı Değerlerinin Üzerinde Amortisman Ayrılması, Bazılarına ise Amortisman Ayrılmaması
Bazı duran varlıklara, kayıtlı değerlerinin üzerinde amortisman ayrıldığı, bazılarına ise hiç amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Hurdaya ayrılan duran varlıkların yıllardır bu hesaplarda bekletilerek ekonomiye kazandırılmadığı tespit edilmiş olup, 2013, 2016 ve 2018 yılı Sayıştay Raporları incelendiğinde 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi duran Varlıklar Hesabında 499.808,65T TL’lik duran varlık kaydı görünmektedir. 2021 yılı mizanında da aynı rakam yer almaktadır. Bu hurdalardan, yetkili kurumlar tarafından talep edilmeyenlerin satılarak ekonomiye kazandırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi duran Varlıklar Hesabında 499.808,65 TL hurda görünmektedir. Geçmişten gelen bu tutara ilişkin ayrılan amortisman tutarı ise 107.107,51 TL olup, arada 392.701,14 TL fark bulunmaktadır. Oysa Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin Muhasebat Genel Müdürlüğünün 47 Seri Sayılı Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinin (7)’nci bendinde, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren amortismana tabi maddi duran varlıklardan 294 no.lu hesapta izlenmesine karar verilenlerden amortismana tabi tutulmamış kısmının tamamının amortismana tabi tutulacağı belirtilmektedir. Bu tebliğ uyarınca aradaki farkın tamamına amortisman ayrılması gerekmektedir.
| ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Özel İdaresi’nin muhasebe kayıtlarında mevzuata aykırı hatalar tespit edilmiştir. Taşınır Kesin Hesap İcmal Cetveli ile diğer mali tablolar arasında uyumsuzluklar bulunmakta, taşınmazların kayıtlı değerleri yerine satış bedeli üzerinden kayıtlardan çıkarılması gibi hatalar yapılmaktadır. Ayrıca, bazı duran varlıklara kayıtlı değerlerinin üzerinde amortisman ayrılırken, bazılarına hiç amortisman ayrılmadığı görülmüştür. Bu durum, muhasebe ve taşınmaz envanteri arasında ciddi uyumsuzluklara yol açmaktadır. |