Bazı Taşınmazların Kira Sözleşmesi Yapılmadan ve Teminat Alınmadan Encümen Kararıyla Süresiz Olarak Kiraya Verilmesi (Sayıştay)

BULGU: Bazı Taşınmazların Kira Sözleşmesi Yapılmadan ve Teminat Alınmadan Encümen Kararıyla Süresiz Olarak Kiraya Verilmesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

İdarenin mülkiyetinde olan taşınmazların ihale yapılmaksızın encümen kararıyla süresiz olarak kiraya verildiği, kiracılarla sözleşme imzalanmadığı ve mevzuatta öngörülen geçici ve kesin teminat bedellerinin alınmadığı görülmüştür.
A) Mülkiyeti İdareye Ait Olan Taşınmazların İhale Yapılmaksızın Encümen Kararıyla Süresiz Olarak Kiraya Verilmesi ve Kira Sözleşmesi Yapılmaması
İdarenin mülkiyetindeki bazı taşınmazların süresiz olarak ihale ve sözleşme yapılmaksızın Belediye Encümen Kararıyla kiralandığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “… belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” denilmektedir.
Belediye taşınmazlarının kiralama işlemlerinin 2886 sayılı Kanun’un 35’inci maddesinde sayılan ihale usulleri çerçevesinde yürütülmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye meclisinin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde; “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.” ve “Belediye encümeninin görev ve yetkileri” başlıklı 34’üncü maddesinde; “Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.” hükümleri bulunmaktadır.
Aynı Kanun’un “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 53’üncü maddesinde; bütün ihalelerin bir sözleşmeye bağlanacağı ve sözleşmenin, idare adına ita amiri tarafından imzalanacağı belirtilmiştir.
5393 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine göre, taşınmazların 3 yıla kadar belediye encümeni kararıyla ihale edilerek kiraya verilmesi mümkündür. 3 yılı aşan kiralamalarda ise belediye meclisinin kararı gereklidir.
Yapılan incelemede; İdarenin mülkiyetinde olan 55 taşınmazın 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyulmaksızın ihale edilmeden kiralama talebiyle İdareye başvuran kişi veya şirketlere Belediye Encümen Kararıyla süre belirtmeksizin kiraya verildiği ve kiracılarla kira sözleşmesi imzalanmadığı tespit edilmiştir. Aşağıdaki tablo incelendiğinde uygulamanın geçmiş yıllar boyunca süregeldiği ve kullanılmaya devam edildiği görülmektedir.
Tablo 12: İhalesiz Olarak Encümen Kararıyla Kiraya Verilen Taşınmazların Listesi

Bu itibarla; İdarenin mülkiyetinde bulunan ve ihale yapılmaksızın Encümen Kararıyla süresiz olarak kiralanan taşınmazların kamu menfaatlerinin koruması ve gelecekte hukuki bir kayıp yaşanmaması için 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale edilerek kiraya verilmesi ve söz konusu kiracılar ile kira sözleşmesi imzalanması gerekmektedir.
B) İdareye Ait Taşınmazların Kiralanmasından Teminat Alınmaması
Mülkiyeti İdareye ait olan bazı taşınmazların kiralanmasında mevzuatta öngörülen geçici ve kesin teminat bedellerinin alınmadığı görülmüştür.
2886 sayılı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 7’nci maddesinde; ihale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa eklerinin idarelerce hazırlanacağı belirtilerek şartnamelerde işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka genel olarak hangi hususların gösterileceği açıklanmıştır. Buna göre, işin tahmin edilen bedeli, geçici teminat miktarı ve kesin teminata ait şartlar şartnamede yer almak zorundadır. Kanun’un 25’inci maddesinde geçici teminata, 54’üncü maddesinde de kesin teminata ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
Kanun’un 25’inci maddesinde, isteklilerden, ihale konusu olan işin tahmin edilen bedelinin % 3’ü oranında geçici teminat, 54’üncü maddesinde ise ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle % 6 oranında kesin teminat alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede; mülkiyeti İdareye ait olan 55 adet taşınmazın ihale yapılmaksızın Encümen Kararıyla kiraya verildiği ve 2886 sayılı Kanun belirtilen geçici ve kesin teminat bedelinin alınmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, İdarenin kiraya vermiş olduğu taşınmazlardan elde edeceği gelir hususunda ileride herhangi bir menfaat kaybı yaşamaması adına 2886 sayılı Kanun kapsamında belirtildiği üzere geçici ve kesin teminatın alınması gerekmektedir.