| ÖZET: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun temel ilkesi olan rekabetin ihale processinde oluşmaması, İdare tarafından denetim tespiti üzerine 2886 sayılı Kanun’un temel ilkelerine göre işlem tesis edileceği belirtmiştir. Kamunun mülkiyetinde veya tasarrufu altında bulunan yerlerin kiralanmasında rekabet ilkesine azami riayet edilmeli ve rekabete engel olacak her türlü eylem ve işlemden kaçınılmalıdır. Aksi bir uygulama, ihale kanunları ile getirilen en temel ilke olan “rekabet” ilkesinin zedelenmesine sebep olacaktır. |
BULGU: Bazı Taşınmazların Kiraya Verilmesine İlişkin İhalelerin Şartnamelerine Belediye Şirketi Lehine İhaleye Katılımı Kısıtlayıcı Hükümler Konulması ve Bu İhalelerde Muhammen Bedelin Piyasa Rayiçlerinin Altında Tespit Edilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum tarafından gerçekleştirilen taşınmaz kiralamalarına ilişkin hesap ve kayıtların incelenmesi sonucunda; Belediye şirketi üzerinde kalan taşınmaz kiralamalarına ilişkin ihalelerde rekabet ortamının oluşturulmadığı, şartnamelere yazılan bazı hükümlerle ihalelerin rekabetten uzak hale getirildiği, tefrişatlı olarak kiraya verilen yerlerin muhammen bedelinin çok düşük olarak belirlendiği, bu şekilde yapılan ihalelere tek teklif sahibi olan Belediye şirketinin girerek ihaleleri kazandığı tespit edilmiştir.
Başakşehir Belediyesi tarafından çeşitli tarihlerde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 36’ncı maddesi uyarınca “kapalı teklif usulü” ile taşınmaz ve işletme kiralama ihaleleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan ihalelerin incelenmesi sonucunda; rekabete açık olan söz konusu ihale usulünün ihale şartnamelerine yazılan ve ihalenin özü ile uyumsuz bazı hükümlerle rekabetten uzak hale getirildiği, sosyal tesisler ile kıraathanelerin kiralanması işlerinin tefrişatlı olarak yapılmasına rağmen aylık muhammen bedellerinin çok düşük olarak belirlendiği, tüm ihalelerde tek firma olan Belediye şirketinin ihalelere girerek, zahiren rekabetçi fakat gerçekte kısıtlanmış bir ihale ortamında rahatlıkla ihaleleri kazandığı tespit edilmiştir.
Söz konusu ihalelere ait şartnamelerin ihaleye katılımı kısıtlayıcı hükümlerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 15: Şartnamelerde Yer Alan İhaleye Katılımı Kısıtlayıcı Hükümler
| Sıra No |
İşin Adı | Şartnamedeki İhaleye Katılımı Kısıtlayıcı Hükümler | İhale Tarihi |
İdare Tarafundan Belirlenen Aylık Muhammen Bedel |
İhale Sonucu Oluşan Bir Aylık Kira Bedeli |
| 1 | Başahşehir ilçesi Bahçeşehir 2. Kısım mahallesi 658 ada Park parsel sayılı yerde bulunan sosyal tesisin kıraathane olarak tefrişatı ile birlikte kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin daha önce bir kamu kurumunun sosyal tesisini en az 3 (üç) yıl işletmiş olması | 07.02.2019 | 500,00 TL + KDV |
600,00 TL + KDV |
| 1 | Başahşehir ilçesi Bahçeşehir 2. Kısım mahallesi 658 ada Park parsel sayılı yerde bulunan sosyal tesisin kıraathane olarak tefrişatı ile birlikte kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki 3 yıla ait toplam cirosunun en az 10.000.000,00 TL olması | 07.02.2019 | 500,00 TL + KDV |
600,00 TL + KDV |
| 2 | Başahşehir ilçesi Kayabaşı mahallesi Adnan Menderes Bulvarı 982 Ada 4 Parsel sayılı yerde bulunan sosyal tesisin kıraathane olarak tefrişatı ile birlikte kiraya verilmesi |
İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin daha önce bir kamu kurumunun sosyal tesisini en az 3 (üç) yıl işletmiş olması | 07.02.2019 | 500,00 TL + KDV |
600,00 TL + KDV |
| 2 | Başahşehir ilçesi Kayabaşı mahallesi Adnan Menderes Bulvarı 982 Ada 4 Parsel sayılı yerde bulunan sosyal tesisin kıraathane olarak tefrişatı ile birlikte kiraya verilmesi |
İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki 3 yıla ait toplam cirosunun en az 10.000.000,00 TL olması | 07.02.2019 | 500,00 TL + KDV |
600,00 TL + KDV |
| 3 | Başahşehir ilçesi Ziya Gökalp mahallesi 1340 Ada 21 Parsel sayılı yerde bulunan sosyal tesisin kıraathane olarak tefrişatı ile birlikte kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin daha önce bir kamu kurumunun sosyal tesisini en az 3 (üç) yıl işletmiş olması | 07.02.2019 | 500,00 TL + KDV |
600,00 TL + KDV |
| 3 | Başahşehir ilçesi Ziya Gökalp mahallesi 1340 Ada 21 Parsel sayılı yerde bulunan sosyal tesisin kıraathane olarak tefrişatı ile birlikte kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki 3 yıla ait toplam cirosunun en az 10.000.000,00 TL olması | 07.02.2019 | 500,00 TL + KDV |
600,00 TL + KDV |
| 4 | Başahşehir ilçesi Kayabaşı mahallesi 982 Ada 4 Parsel sayılı yerde bulunan millet kıraathanesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki 3 yıla ait toplam cirosunun en az 10.000.000,00 TL olması | 18.06.2019 | 4.000,00 TL + KDV | 5.000,00 TL + KDV |
| içerisindeki kafeteryanın tefrişatı ile birlikte sosyal tesis olarak kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin kamu kurumlarına ait en az 4 adet sosyal tesisi sözleşmeli olarak işletiyor olması ve bunlardan en az birinin 3 yıl süreli işletiyor olduğunu belgelemesi | ||||
| 5 | Başakşehir Belediyesi’nin tasarrufu altında bulunan yerlere 1,5 m2 alanlı 30 adet otomat makinesi konulması amacıyla muhtelif yerlerin kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki 3 yıla ait toplam cirosunun en az 10.000.000,00 TL olması | 19.03.2019 | 4.500,00 TL + KDV |
5.400,00 TL + KDV |
| 5 | Başakşehir Belediyesi’nin tasarrufu altında bulunan yerlere 1,5 m2 alanlı 30 adet otomat makinesi konulması amacıyla muhtelif yerlerin kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin kamu kurumlarına ait en az 4 adet sosyal tesisi sözleşmeli olarak işletiyor olması ve bunlardan en az birinin 3 yıl süreli işletiyor olduğunu belgelemesi | 19.03.2019 | 4.500,00 TL + KDV |
5.400,00 TL + KDV |
| 6 | Sular vadisi sosyal tesisisin üst katında yer alan iş yerinin sosyal tesis olarak kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin ihalenin yapıldığı yıldan önceki 3 yıla ait toplam cirosunun en az 10.000.000,00 TL olması | 14.11.2019 | 2.500,00 TL + KDV |
3.000,00 TL + KDV |
| 6 | Sular vadisi sosyal tesisisin üst katında yer alan iş yerinin sosyal tesis olarak kiraya verilmesi | İhaleye iştirak edecek gerçek veya tüzel kişilerin kamu kurumlarına ait en az 4 adet sosyal tesisi sözleşmeli olarak işletiyor olması ve bunlardan en az birinin 4 yıl süreli işletiyor olduğunu belgelemesi | 14.11.2019 | 2.500,00 TL + KDV |
3.000,00 TL + KDV |
İhale şartnamelerine yukarı yer alan hükümler konularak ihaleye katılım ciddi manada kısıtlanmıştır. Rekabet ortamı oluşmadan gerçekleşen ihalelerde yukarıda yer alan şartları belediyelerin sosyal tesis işletmeciliği yapan kendilerine ait şirketleri dışında tek sağlayacak şirket olan Belediye Şirketi, tek istekli olarak ihalelere teklif vererek ihaleleri kazanmıştır. Üstelik, tefrişatlı olarak kiralanan ve muhammen bedeli çok düşük olarak belirlenen taşınmazlar için rekabet ortamı oluşmadığından, ihale bedeli de muhammen bedele çok yakın olarak oluşmuştur. Uygulanan bu yöntemle 2886 sayılı Kanun’un temel ilkelerine göre oluşması gereken rekabet, işlem safahatının hiçbir aşamasında tam olarak gerçekleşmemektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgudaki tespitler dikkate alınarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Kamunun mülkiyetinde veya tasarrufu altında bulunan yerlerin kiralanmasında rekabet ilkesine azami riayet edilmeli, rekabetin engellendiği her türlü eylem ve işlemden kaçınılmalıdır. Aksi bir uygulama ihale kanunları ile getirilen en temel ilke olan “rekabet” ilkesinin zedelenmesine sebebiyet verecektir.