| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı duran varlık hesapları için ayrılan birikmiş amortisman tutarları, ilgili varlıkların kayıtlı değerlerinden 1.705.995,46 TL fazla olup, toplam değeri 30.554.789,21 TL olan bazı varlıklar için ise hiç amortisman ayrılmamıştır. Bu durum, ilgili mevzuat hükümlerine aykırıdır ve kurum mülkiyetindeki varlıkların amortismanlarının uygun şekilde ayrılması gerekmektedir. |
BULGU: Bazı Varlık Hesapları İçin Ayrılan Amortisman Tutarlarının Duran Varlığın Kayıtlı Değerinden Yüksek Olması ve Varlık Grubunda Kayıtlı Varlık Bulunmasına Rağmen Bazı Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Bazı duran varlık hesapları için ayrılan birikmiş amortisman tutarlarının, ilgili duran varlığın kayıtlı değerinden yüksek olduğu ve varlık grubunda kayıtlı varlık bulunmasına rağmen bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “257 Birikmiş amortismanlar hesabı (-)” ile ilgili 202’nci maddesinde; bu hesabın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanıldığı ifade edilmiştir.
04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği “Amortisman ve Tükenme Payları” (Sıra No: 47) isimli tebliğ ile kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabitutulacağının, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları belirlenmiştir.
Mezkur Tebliğ’e göre kamu idarelerinde muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabında yer alan taşınmazlar ile 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı, 255 Demirbaşlar Hesabında yer alan taşınırlar için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için
gerekmekte olup duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar gerekmektedir. Bu nedenle duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarları, maddi duran varlıkların kayıtlı değerlerinden fazla olamayacaktır.
Yapılan incelemede, aşağıda ayrıntıları gösterildiği üzere, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabındaki kayıtlı maddi duran varlıklar için ayrılan birikmiş amortisman tutarlarının, maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden toplam 1.705.995,46 TL fazla olduğu görülmüştür.
Tablo 9:Duran Varlıkların Kayıtlı Değerinden Fazla Ayrılan Amortismanlar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortisman Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 252.xx.xx.01.01 | Hizmet Binaları | 6.604.400,00 | 8.243.071,38 | -1.638.671,38 |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri ve | 0,00 | 8.235,19 | -8.235,19 |
| 254.01.02.. | Aolcu T aşıma Araçları | 439.155,83 | 453.136,98 | -13.981,15 |
| 254.01.07.. | Motorsuz Kara Araçları | 87.921,05 | 130.678,18 | -42.757,13 |
| 255.07.01.. | Kütüphane Mobilyaları | 385,40 | 385,57 | -0,17 |
| 255.07.04.. | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 810,00 | -810,00 |
| 255.09.03.. | Saha Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar | 0,00 | 0,12 | -0,12 |
| 255.11.01.. | Vitrinde Sergilenen Süs Eşyaları | 3.881,73 | 5.159,73 | -1.278,00 |
| 255.12.01.. | Yemek, Servis ve Çatal-Bıçak Takımları | 0,00 | 262,32 | -262,32 |
| TOPLAM | TOPLAM | 7.135.744,01 | 8.841.739,47 | 1.705.995,46 |
Diğer yandan aşağıda ayrıntısı gösterilen ve toplam değeri 30.554.789,21TL olan maddi duran varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Tablo 10:Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 385.241,79 | 0,00 | 385.241,79 |
| 251.xx.02.00. | Enerji Nakil Hatları | 105.454,39 | 0,00 | 105.454,39 |
| 251.xx.03.00. | Su İsale Hatları | 360.601,15 | 0,00 | 360.601,15 |
| 251.xx.04.00. | Kanalizasyon Hatları | 232.906,87 | 0,00 | 232.906,87 |
| 251.xx.07.00. | Yollar | 798.526,75 | 0,00 | 798.526,75 |
| 251.xx.20.02. | Parklar ve Yeşil Alanlar | 8.399,00 | 0,00 | 8.399,00 |
| 251.xx.99.00. | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 2.371,92 | 0,00 | 2.371,92 |
| 252.xx.xx.01.99 | Diğer | 484.125,82 | 0,00 | 484.125,82 |
| 252.xx.xx.02.01 | Ana Okulları | 150.527,72 | 0,00 | 150.527,72 |
| 252.xx.xx.02.02 | İlköğretim Okulları | 14.455.915,04 | 0,00 | 14.455.915,04 |
| 252.xx.xx.02.03 | Orta Öğretim Okulları | 1.472.715,21 | 0,00 | 1.472.715,21 |
| 252.xx.xx.02.05 | Meslek Eğitim Merkezleri | 23.753,40 | 0,00 | 23.753,40 |
| 252.xx.xx.02.99 | Diğer | 50.538,90 | 0,00 | 50.538,90 |
| 252.xx.xx.03.02 | Sağlık Ocakları | 961.903,99 | 0,00 | 961.903,99 |
| 252.xx.xx.03.04 | Hastaneler | 477.368,68 | 0,00 | 477.368,68 |
| 252.xx.xx.03.06 | Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezleri |
105.610,00 | 0,00 | 105.610,00 |
| 252.xx.xx.04.01 | Yurt ve Pansiyonlar | 5.972.923,06 | 0,00 | 5.972.923,06 |
| 252.xx.xx.04.99 | Diğer | 67.906,52 | 0,00 | 67.906,52 |
| 252.xx.xx.05.01 | Spor Sahaları | 97.135,79 | 0,00 | 97.135,79 |
| 252.xx.xx.05.99 | Diğer | 116.739,09 | 0,00 | 116.739,09 |
| 252.xx.xx.06.99 | Diğer | 1.650.813,36 | 0,00 | 1.650.813,36 |
| 252.xx.xx.09.99 | Diğer | 171.052,56 | 0,00 | 171.052,56 |
| 253.01.03.. | Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sistemleri | 88.500,00 | 0,00 | 88.500,00 |
| 253.01.99.. | Diğer Tesis ve Sistemler | 36.582,36 | 0,00 | 36.582,36 |
| 253.02.01.. | Tarım ve Ormancılık Makineleri | 2.089.988,02 | 0,00 | 2.089.988,02 |
| 254.01.06.. | Mopet ve Motosikletler | 15.000,00 | 0,00 | 15.000,00 |
| 254.02.07.. | Botlar | 7.208,00 | 0,00 | 7.208,00 |
| 255.01.05.. | Hastanede Kullanılan Demirbaş Niteliğindeki Taşınırlar | 1.422,20 | 0,00 | 1.422,20 |
| 255.06.04.. | Güzel Sanat Eserleri | 10.445,00 | 0,00 | 10.445,00 |
| 255.06.07.. | Tabletler | 1.947,00 | 0,00 | 1.947,00 |
| 255.07.03.. | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 810,00 | 0,00 | 810,00 |
| 255.08.01.. | Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 145.132,50 | 0,00 | 145.132,50 |
| 255.09.01.. | Doğa Sporlarında Kullanılan Demirbaşlar |
5.223,12 | 0,00 | 5.223,12 |
| TOPLAM | 30.554.789,21 | 00,00 | 30.554.789,21 |
Kurum mülkiyetindeki varlıkların amortisman ve tükenme paylarının, Amortisman ve Tükenme Payları konulu 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği hükümlerine uygun olarak ayrılması sağlanmalıdır.