Bazı Yapım İşlerinde Geçici Kabul Süreçlerinin Geciktirilmesi, Bitmeyen İşlerin Geçici Kabulünün Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Bazı Yapım İşlerinde Geçici Kabul Süreçlerinin Geciktirilmesi, Bitmeyen İşlerin Geçici Kabulünün Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

İdare tarafından ihale edilen bazı yapım işlerinde, geçici kabul süreçlerinin geç işletildiği, bitmeyen işlerin geçici kabulünün yapıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinde;
“Taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur.
Zorunlu bir neden olmadığı takdirde, başvuru tarihinden itibaren en geç on gün içinde iş, yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeye tabi tutulur. İnceleme sonucu işin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığının ve kabul işleminin yapılmasında Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre bir engel bulunmadığının anlaşılması durumunda, yapı denetim görevlisi (Ek-1)’de yer alan “Geçici Kabul Teklif Belgesini düzenler ve yetkili makama gönderir. Yetkili makam, en geç on gün içinde Geçici Kabul Komisyonunu oluşturur. “
hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre; yüklenici işi bitirince idareye yazılı dilekçe ile geçici kabulün yapılması için başvurur. Başvurudan sonra en geç 10 gün içinde yapı denetim görevlisi tarafından iş ön incelemeye tabi tutulur. Sonrasında herhangi bir problem yoksa geçici kabul teklif belgesini düzenleyip yetkili makama gönderir ve yetkili makamca en geç on gün içinde geçici kabul komisyonu oluşturulur.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41’inci maddesinde;
Yüklenici geçici kabul başvurusunda gecikmiş olursa veyahut işi süresinde kabule elverişli duruma getirememişse; sözleşmeye göre işin bitmesi gereken tarihte yapı denetim görevlisi veya idarece görevlendirilecek işin niteliğine uygun sayıda teknik eleman tarafından iş yerinde incelenerek o günkü durum bir tutanakla tespit edilir. Bu inceleme sırasında yüklenicinin veya vekilinin de hazır bulunması gereklidir. Yükleniciye yapılacak tebligata rağmen kendisi veya vekili gelmezse yapı denetim görevlisi veya idare bu incelemeyi tek taraflı olarak yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir.
Kabul komisyonunun oluşturulması ve işyerine gönderilebilmesi, yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının işin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına bağlıdır. Bu oranı geçmeyen kusur ve eksiklikler, aynı zamanda işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olmalıdır.
hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümlere göre; yüklenici geçici kabul başvurusunda gecikmiş olursa veyahut işi süresinde kabule elverişli duruma getirmezse, durum idarece tutanakla tespit edilir. İşin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının işin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olduğu ya da bu oranı geçmese bile aynı zamanda işin idareye teslimine ve kullanılmasına ve/veya işletilmesine engel olan ve herhangi bir tehlikeye meydan verilen hallerde de kabul komisyonu oluşturulamayacaktır. Dolayısıyla geçici kabul de yapılamayacaktır.
Yapılan incelemelerde ise; Karşıyaka Lamia Karer Ortaokulu yapım işinde yüklenicinin geçici kabul başvurusundan 13 gün sonra yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemenin yapıldığı yine Seferihisar Jandarma Muhabere Eğitim Merkezi Doğalgaz Dönüşümü yapım işinde işin süresi 10.11.2023’te bitmesine rağmen, 01.12.2023’te kontrol testlerinin yapıldığı, buna rağmen geçici kabulün 13.11.2023’te yapıldığı tespit edilmiştir. Yine Karabağlar Basın Sitesi Polis Merkezi yapım işinde işin süresi 10.05.2023’te bitmesine rağmen, Eylül 2023’e kadar çeşitli tarihlerde geçiş kontrol sistemi, jeneratör, road blocker vs. imalatların yaptırıldığı buna rağmen geçici kabulün 10.05.2023’te yapıldığı tespit edilmiştir. Bu imalatların bedeli yüzde beş sınırı içerisinde kalsa bile, yukarıda değinildiği üzere, doğalgaz testleri yapılmadan, asansörler olmadan, güvenliğe ilişkin imalatlar yapılmadan ilgili binalar kullanılmayacak, dolayısıyla geçici kabul de yapılamayacaktır.
Kamu idaresi cevabında; Karşıyaka Lamia Karer Ortaokulu ve Seferihisar Eğitim Merkezi işlerinde personel eksikliği nedeniyle geçici kabul süreçlerinin yerine getirilemediğini ve daha dikkatli olunacağını ifade etmiştir.
Bu hususun gelecek yıl denetimlerinde izlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Ayrıca İdare cevabında, Karabağlar Basın Sitesi Polis Merkezi içindeki eksikliklerin yapıma değil, kontrole ilişkin olduğunu ifade etmiştir.
İdarenin cevabına katılmak mümkün değildir. Zira İdarenin iddia ettiği gibi olsa bile kontrol işlemlerinin yapım aşamasına dahil olmadığı gibi bir düşünce, hem mevzuaten hem mantıken yersizdir. Ayrıca Vergi Usul Kanunu’nun 231’inci maddesinde açıkça görüleceği üzere; mal ve hizmetin tesliminden itibaren yedi gün içerisinde fatura düzenleme zorunluluğuolması hasebiyle ilgili imalatların, İdarenin iddia ettiğinin aksine geçici kabul tarihi itibariyle yapılma şansı yoktur.
Açıklanan nedenlerden dolayı İdarenin iddiaları yersizdir ve bulgu içeriğini değiştirecek nitelikte değildir.
Sonuç olarak; yüklenicinin geçici kabul başvurusundan sonra en geç 10 gün içinde yapı denetim görevlisinin ön incelemeyi yapması, bitmemiş işlerin geçici kabulünün idarece yapılmaması gerekmektedir.