|
ÖZET: Yapım işlerinde, sözleşme fiyatı bulunmayan iş kalemlerinin yeni birim fiyatlarının belirlenmesinde mevzuat hükümlerine uyulmadığı tespit edilmiştir. Sayıştay denetim raporlarına göre, Büyükşehir Belediyesi’nin bazı projelerinde, sözleşmede yer almayan iş kalemlerinin fiyatlandırma süreçleri, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesinde belirtilen usullere uygun olarak yürütülmemiştir. Bu maddede, yeni iş kalemlerinin fiyatlarının belirlenmesinde kullanılacak analizlerin ve rayiçlerin nasıl oluşturulacağı detaylı bir şekilde açıklanmaktadır.
Denetim sırasında, Anadolu Yakası Yol Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğü ile diğer ilgili birimlerin, fiyatı sözleşmede yer almayan yeni birim fiyatları belirlerken, ticaret odası onay süreçlerine riayet etmediği görülmüştür. Faturaların ve rayiçlerin onaylatılmaması, ayrıca imalat miktarlarının farklılık göstermesine rağmen aynı fiyatların uygulanması, mevzuata aykırı bir durum teşkil etmektedir. İdare, bu süreçte geçmiş yıllara ait onaylı faturaların kullanıldığını belirtse de, bu durum kamu zararına yol açabileceği endişesini taşımaktadır. Sonuç olarak, yeni birim fiyatların belirlenmesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. İlgili birimlerin, fiyat tespit süreçlerinde daha dikkatli olmaları ve mevzuata uygun hareket etmeleri, ileride benzer sorunların yaşanmaması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bazı Yapım İşlerinde, Sözleşme Fiyatı Olmayan İş Kalemlerinin Yeni Birim Fiyat Tespitlerinde Mevzuatında Belirtilen Usullere Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin bazı yapım işlerinde; yapımına gerek görülen iş kalemlerinden, fiyatı sözleşmesinde olmayanların yeni birim fiyatlarının tespitinde, fiyat belirleme süreçlerinin mevzuatta yer alan usul ve esaslara uygun olarak yürütülmediği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde; sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının;
“… ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) edilir. .
Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak. idareye sunduğu. analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan. analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.
ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.
İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
Varsa yüklenicinin… idareye verdiği teklif rayiçler.
İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri.
Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur.” şekilde belirleneceği düzenlenmiştir.
Ayrıca 12.09.2005 tarihli ve 25934 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliği’nin “Rayiç fiyat tespiti” başlıklı 35’inci maddesinde; Odalar ve bunların şubelerinin, çalışma alanları içerisinde üretilen veya satılan mal ve hizmetlerin fiyat tespitini yapmaya yetkili olduğu; ancak, imalata ilişkin fiyat tespitlerinde yetkinin münhasıran imalatın yapıldığı yerdeki sanayi odasına veya ticaret ve sanayi odasına ait olduğu belirtilmektedir.
Bu bağlamda, yeni birim fiyat; iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre yukarıda yer alan sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek yine yukarıda yer alan rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanarak tespit edilecektir.
Yapılan incelemede, Anadolu Yakası Yol Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğü, Tesisler Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğü ile Yapı İşleri Şube Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen yapım işleri kapsamında oluşturulan ve sözleşmede fiyatı olmayan bazı yeni birim fiyat tespitlerinde;
-Yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan yapılmasına ihtiyaç duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında kullanılan faturaların ve rayiçlerin ilgili Ticaret Odasına onaylatılmadığı,
– İmalat miktarına göre başvurularak ticaret odası tarafından onaylanan bazı faturalarında; yalnızca başvurulan işler için uygulanacağı ve kıyasen uygulanamayacağı ticaret odası fatura onay yazılarında belirtilmesine rağmen, imalat miktarları aynı olmadığı halde başka işler için de uygulandığı,
Tespit edilmiştir.
Proforma faturalardaki fiyatların doğrudan birim fiyat haline getirilmesi ve farklı yapım işleri için onay verilmiş faturaların devam eden işler için uygulanması mümkün görülmemektedir.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; malzeme ekipman ve girdi fiyatlarında yoğun olarak fiyat artışları görüldüğü, İdarece ticaret odası fiyat onay süreçlerinin uzaması nedeniyle oda tarafından geçmiş yıllarda onaylı faturaların kullanıldığı, ihale tarihinden önceki tarihlerde ticaret odası tarafından onaylanmış rayiçlerin kullanılmasının herhangi bir kamu zararına neden olmadığı,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde; İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler. denildiği, İdarece ihale edilen yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan analizlerin diğer işlerde de standardı sağlamak amacıyla kullanıldığı,
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde ise; İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar. denildiği, bu kapsamda ilgili ticaret odasına onaylatılan rayiçlerin fiyat standardını sağlamak amacıyla diğer işlerde de kullanıldığı,
Yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan yapılmasına ihtiyaç duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesinde, Birim Fiyat ve Standartlar Şube Müdürlüğünce de inceleme yapıldığı ve ilgili yeni birim fiyatların onaylandığı, bundan sonraki süreçte gerekli hassasiyetin gösterileceği,
İfade edilmiştir.
Her ne kadar İdare cevabında, ilgili ticaret odasının yeni birim fiyatı geç onayladığı, ilgili mevzuata uygun olarak olarak yeni birim fiyatın Birim Fiyat ve Standartlar Şube Müdürlüğünce incelenerek kurum pozu haline getirilerek oluşturulduğunu ifade edilmiş olsa da ticaret odasının vermiş olduğu imalat fiyatları, kıyasen başka işler için uygulanamayacaktır. Çünkü ilgili oda, imalat miktarına göre fiyat değişikliği yapabilmektedir. Kaldı ki ticaret odasının fiyat belirleme süreçlerinin uzaması, mevzuatında belirtildiği şekilde fiyat tespitinin doğru belirlenmesi gerekliliğinin mazereti olmamaktadır. Ayrıca Anadolu Yakası Yol Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğü, Tesisler Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğünce gerçekleştirilen birçok işin Birim Fiyat ve Standartlar Şube Müdürlüğüne gönderilmediğinden onaylanmadığı ve İdare pozu oluşturulmadığı görülmektedir.
Sonuç olarak, fiyatı sözleşmesinde olmayan iş kalemlerine ait yeni birim fiyatların Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir.