Bazı Yapım İşlerinde Tüm Risk (All Risk) Sigorta Poliçe Bedellerinin Güncellenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Bazı Yapım İşlerinde Tüm Risk (All Risk) Sigorta Poliçe Bedellerinin Güncellenmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdare tarafından ihalesi yapılan yapım işlerinde fiyat farkı ödemesi ve iş artışı yapılması nedenleriyle kümülatif hakediş tutarının poliçedeki sigorta bedelini aştığı halde sigorta bedelinin artırılmadığı görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve işyerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; Yapım işlerinde yüklenici; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu belirtilmiştir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve İşyerlerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde;

“(1) Yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43 üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.

(2) Sigortaya esas alınacak bedeller, işin kendisi için sözleşme bedeli, her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ve benzeri için ise piyasa rayiçlerine göre hesaplanan bedellerdir. Ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının (fiyat farkları dahil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması zorunludur.” Olarak yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yapım işlerinde yüklenici deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına ve yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı işyerindeki her türlü, araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile yapım işinin korunmasından sorumludur. Bu nedenle, işyeri teslim tarihinden geçici kabul tarihine kadar inşaat sigortası (bütün riskler), geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır. Ayrıca kümülatif hakediş bedeli, sigortaya esas bedeli aştığı taktirde sigorta bedelinin zeyilname düzenlenerek güncellenmesi gerekmektedir.

Tablo 20: Sigorta Bedeli Artmasına Rağmen Sigorta Bedeli Güncellenmeyen İşler

İdare tarafından verilen cevapta, sözleşmeleri devam eden işlerde yapılan son hakediş miktarlarına göre güncellenmesi gereken sigorta bedellerinin bulgu doğrultusunda güncellendiği; ayrıca, tabloda belirtilen ve geçici kabul işlemleri tamamlanmış işlerde kesin kabul süreçlerine kadar olan sürede genişletilmiş bakım devresi teminatını kapsayan sigortaların yaptırıldığı beyan edilmişse de, bu hususlar somut ve kanıtlayıcı belgelerle teyit edilmemiştir. İdare tarafından ayrıca, mevzuat hükümleri doğrultusunda bulguda belirtilen hususların dikkate alınarak, bundan sonraki süreçte yapım işlerinin ilgili yönetmelik ve şartnamelere uygun şekilde yürütülmesine azami özen gösterileceği ifade edilmiştir.

Bu itibarla, İdare tarafından yürütülen yapım işlerinde sözleşme süresi içinde yapım ve bakım devresini kapsayan bütün riskler inşaat sigorta poliçelerinin süresinde yükleniciler tarafından yaptırılarak idareye sunulması, işlere verilen her süre uzatımı kararlarında yapım ve bakım devresi sigorta poliçelerinin zeyilname ile güncelleştirilmesi, işlerin ilk sözleşme bedeli, ihale bedelinde artış olması halinde son ihale bedeline göre son hakedişte ödenen fiyat farkları dahil olarak sigorta poliçesi bedellerini kapsayacak şekilde güncellenmesi, süre uzatımı veya sigorta poliçeleri bedellerinin güncellenip idareye sunulmasından sonra hakediş ödemelerinin tahakkuka bağlanmasının sağlanması, sigorta poliçelerinin yükleniciler tarafından süresi içinde yaptırılmadığı durumlarda sözleşmelerdeki hükümlerin uygulanması gerekmektedir.