|
ÖZET: Denizli il sınırları içerisinde bazı belde merkezleri ve yerleşim alanlarının nazım imar planlarının eksik olduğu tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu çerçevesinde, büyükşehir belediyeleri, çevre düzeni planına uygun nazım imar planlarını hazırlamak ve uygulamakla yükümlüdür. Ayrıca, nüfusu 10.000’i aşan yerleşimlerin imar planlarının hazırlanması zorunludur.
Yapılan denetimlerde, Denizli’nin tüm ilçelerinde nazım imar planlarının mevcut olduğu, ancak bazı beldelerde ve yerleşim alanlarında bu planların bulunmadığı belirlenmiştir. İlgili kamu idaresi, bu durumun farkında olduğunu ve eksikliklerin giderilmesi için gerekli işlemlerin sürdüğünü bildirmiştir. Nazım imar planları, kentleşmenin düzenli bir şekilde ilerlemesi için kritik öneme sahiptir ve bu nedenle Denizli Büyükşehir Belediyesi’nin, tüm yerleşim alanlarında bu planları tamamlaması gerekmektedir. Mekânsal planlama süreçleri, üst kademeden alt kademeye doğru bir hiyerarşi ile yürütülmekte ve her planın, üst kademe planların kararlarına uygun olarak hazırlanması zorunludur. Bu bağlamda, eksik nazım imar planlarının tamamlanması, yerel yönetimlerin sorumluluğundadır. |
BULGU: Bazı Yerleşim Yerlerinin Nazım İmar Planının Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Yapılan incelemelerde Denizli il sınırları içindeki bazı belde merkezlerinin ve yerleşim alanlarının nazım imar planının bulunmadığı görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu 7’nci madde (b) bendinde çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla büyükşehir nazım imar planlarını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak, ilçe belediyelerinin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları tatbikat imar planlarını onaylamak ve uygulanmasını denetlemek büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında sayılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 5’inci maddesinde; “Nazım İmar Planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.”
“Mekansal planlama kademeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır.”
“Halihazır harita ve imar planları” başlıklı 7’nci maddesinde son nüfus sayımında, nüfusu 10.000’i aşan yerleşmelerin imar planlarının yaptırılmasının mecburi olduğu belirtilmiştir.
“Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8’inci maddenin (d) bendinde “… Arazi kullanımı ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. (Mülga ikinci cümle: 27/3/2015-6637/23 md.) (…) (Ek cümle: 18/6/2017-7033/29 md.) Mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarında; organize sanayi bölgesi, endüstri bölgesi, sanayi sitesi ve teknoloji geliştirme bölgesine ilişkin kararların alınması ve bu kararlarda değişiklik yapılması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının uygun görüşüne tabidir. Alt kademe planların, üst kademe planların kesinleştiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde ilgili idarece üst kademe planlara uygun hale getirilmesi zorunludur. Aksi halde, üst kademe planları onaylayan kurum ve kuruluşlar alt kademe planları en geç altı ay içinde uygun hale getirir ve resen onaylar. Bu
süre içinde ruhsat işlemleri, yürürlükte olan uygulama imar planına göre gerçekleştirilir… ” denilmektedir.
Mekansal planların yapılmasına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasların belirlendiği 14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; planlama kademelerinin, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekansal strateji planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planından oluştuğu, ikinci fıkrasında; mekansal planların, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanacağı ve her planın, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olması gerektiği, plan raporu ile bütün oluşturması ve bir alt kademedeki planı yönlendirmesinin zorunlu olduğu ifade edilmektedir.
Yönetmelik’in 7’nci maddesinde de genel planlama esasları belirlenmekte ve; “(1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır: a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır. b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür. c) Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir. ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan, yol gösteren ve ilke belirleyen plandır. .” hükümlerine yer verilmektedir.
Yapılan incelemede yukardaki mevzuat hükümleri doğrultusunda Denizli ilinin tüm ilçelerinde nazım imar planlarının bulunduğu ancak beldelerin bir kısmında ve bazı yerleşim alanlarında idarenin yapmak zorunda olduğu nazım imar planlarının olmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlerin devam ettiği ifade edilmiştir.
Nazım İmar Planı (yani üst kademe planlar) alt kademedeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan, yol gösteren, ilke belirleyen, yönlendiren ve standart getiren planlar olması sebebiyle düzenli kentleşme için Denizli Büyükşehir Belediyesinin görevi olan bu planların tüm yerleşim alanlarında tamamlanması gerekmektedir.