| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 2009 yılında alınan arsanın 2013’te TOKİ’ye devredilmesi sırasında, arsanın kayıtlı değeri üzerinden nazım hesaplarda izlenmesi gerekirken 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda takip edildiği tespit edilmiştir. Bu durum, 2022 yılı Bilançosunda 172.865.260,84 TL tutarında bir hataya yol açmaktadır. Kamu idaresi, konuya ilişkin gerekli işlemleri yapacağını belirtmiştir. |
BULGU: Bedelsiz Devredilen Arsanın Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum
Kurum tarafından 2009 yılında alınan arsanın hizmet binası yapılması karşılığında 2013 yılında TOKİ’ye devredildiğinde, arsanın kayıtlı değeri üzerinden inşaat bitirilip kuruma devredilinceye kadar nazım hesaplarda izlenmesi gerekirken 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlendiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 533/F maddesinde; kat karşılığı veya arsa verilmek üzere inşaat yaptırılmasına ilişkin bilgi ve belgelerin ilgili muhasebe birimine teslim edildiğinde arsa veya arazinin kayıtlı değeri üzerinden bu hesabın ilgili yardımcı hesabına borç, 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği; arsa verilmek üzere yaptırılan inşaat tamamlanıp teslim edildiğinde ise kayıtlara alınan tutar üzerinden bu hesaba alacak, 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına borç kaydedilerek nazım hesapların kapatılacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmeliğin 250 Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 172’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (6) numaralı alt bendinde; varlığın kayıtlı değeri ile yeni değeri arasında fark olması halinde 600 Gelirler Hesabına veya 630 Giderler Hesabına gerekli kayıtların yapılacağı belirtilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kurum tarafından arsanın hizmet binası yapılması karşılığında TOKİ’ye devredildiği anda arsanın gelecekte kuruma hak ve getiri sağlama potansiyeline sahip olması nedeniyle ilgili nazım hesaplarda takip edilmeye başlanması, inşaat tamamlanıp Kuruma devri yapıldığında ise 250 Arazi ve Arsalar Hesabı kapatılarak varlığın yeni değeri üzerinden 252 Binalar Hesabına kaydedilmesi ve varlığın kayıtlı değeri ile yeni değeri arasında fark olması halinde 600 Gelirler veya 630 Giderler Hesabına gerekli kayıtların yapılması ve nazım hesapların kapatılması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede; 2009 yılında alınan arsanın 2013 yılında inşaat karşılığı olarak TOKİ’ye devredildiği, söz konusu arsanın mülkiyetinin TOKİ’ye devredildiği tarih olan 26.12.2013 itibari ile arsanın 250 Arazi ve Arsalar Hesabından çıkarılarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye başlandığı, buna ilave olarak, 26.06.2014 tarihinden itibaren 998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesaplarında da takip edilmeye başlandığı görülmüştür.
Buna göre, hizmet binası yapılması karşılığında TOKİ’ye devredilen ve ileride kuruma getiri sağlama potansiyeline sahip olan arsanın nazım hesaplarda izlenmesi gerekmektedir. İnşaat tamamlanıp hizmet binasının Kuruma devri yapıldığında da 250 Arazi ve Arsalar Hesabı kapatılarak varlığın yeni değeri üzerinden 252 Binalar Hesabına kaydedilmesi, varlığın kayıtlı değeri ile yeni değeri arasında fark olması halinde ise 600 Gelirler Hesabına veya 630 Giderler Hesabına gerekli kayıtların yapılması ve nazım hesapların kapatılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; bulgu konusu hususa ilişkin Muhasebat Genel Müdürlüğüne yazı yazıldığı ve gelen cevaba göre işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, söz konusu arsanın 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında takip edilmesi, 2022 yılı Bilançosunda 172.865.260,84 TL tutarında hataya neden olmaktadır.