|
ÖZET: Belediye Başkan adaylarının seçim reklam harcamalarının belediye bütçesinden karşılandığına dair tespitler, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda yer almaktadır. Raporda, belediye ve başkanının faaliyetlerinin ulusal ve yerel basında ücretli olarak yayınlanması için gazete ve internet haber ajanslarına yapılan ödemelere dikkat çekilmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu giderleri belirli tanımlar çerçevesinde tanımlanmakta ve harcamaların etkinliği ile verimliliği esas alınarak yönetilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Belediyenin görevleri arasında, sosyal hizmetler, altyapı projeleri ve çevre sağlığı gibi konular yer alırken, belediye başkanının günlük programlarının basın aracılığıyla halka duyurulması bu kapsamda değerlendirilememektedir. Ayrıca, 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde kamu harcamalarında tasarruf sağlanması gerektiği belirtilmiş ve basın giderlerinin kısıtlanması gerektiği ifade edilmiştir. Yapılan incelemelerde, belediyenin hizmetlerine ilişkin haberler için toplamda 11.515.773 TL’lik bir ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, hem Belediye Kanunu hem de tasarruf tedbirleri genelgesi çerçevesinde uygun görülmemektedir. Dolayısıyla, belediye bütçesinden yapılan bu tür harcamaların yasal dayanağı bulunmamaktadır. |
BULGU: Belediye Başkan Adaylarının Seçim Reklam Harcamalarının Belediye Bütçesinden Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından, Belediye ve Belediye Başkanı’nın faaliyetlerinin ulusal ve yerel basına ücret karşılığında haber yapılması için gazete ve internet haber ajanslarına ödeme yapıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (h) bendinde kamu gideri, “Kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri” olarak tanımlanmıştır.
Mezkur Kanun’un “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5’inci maddesinin 1’inci fıkrası (g) bendi, “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesi, “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesi ve “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesi 2’nci fıkrasına göre kamu idarelerince, ihtiyaçların karşılanmasında ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır. Üst yöneticiler, harcama yetkilileri ve her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar; kaynakların etkili, ekonomik, verimli kullanılmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludurlar.
Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. (Mülga son cümle: 12/11/2012- 6360/17 md.) (…) (Ek cümleler: 12/11/2012-6360/17 md.) Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000’in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
b) (.)10 Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir.
(Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
(Ek fıkra: 12/11/2012-6360/17 md.; Değişik: 12/7/2013-6495/100 md.) Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar. Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.
(Ek fıkra: 1/7/2006-5538/29 md.) Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır.” Denilmektedir.
Yukarıdaki Kanun hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, Belediyenin görev faaliyetleri ile Belediye Başkanının günlük programlarının basın araçları ile halka duyurulması Belediye hizmeti kapsamında değildir.
Diğer yandan, kamu kurum ve kuruluşlarının harcamalarında tasarruf sağlanması amacıyla yayımlanan Tasarruf Tedbirleri ile ilgili 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “GENEL İLKELER” başlıklı bölümünde; “Kamu hizmetleri, bütçe sınırları içinde kalınarak ayrılan kaynakların üzerinde harcama yapılmasına yol açılmadan azami tasarruf anlayışı içinde yerine getirilecektir. Yılı ve takip eden yılların bütçelerinde ilave yük oluşturacak şekilde faaliyet genişlemesine ve iş artışına gidilmeyecektir” denilmektedir.
Aynı Genelge’nin “BASIN VE YAYIN GİDERLERİ” başlıklı bölümünde ise;
“Kamu kurum ve kuruluşlarının basını izleme ile ilgili birimleri ve kütüphane dokümantasyon merkezleri hariç hiçbir şekilde günlük gazete alımı yapılmayacak, görev alanı ile ilgili olmayan yayınlara abone olunmayacaktır.
İdare faaliyetlerini tanıtmaya yönelik rapor, kitap, dergi, bülten ve benzeri yayınlar basılmayacak, bu dokümanların hazırlanması ve paylaşımı elektronik ortamda yapılacaktır.
Kamu kurum ve kuruluşları tarafından bastırılması zorunlu görülen dokümanlar ihtiyaç sayısı kadar bastırılacak ve ekonomik malzeme kullanımı tercih edilecektir” denilmektedir.
İdare tarafından gönderilen açıklamalarda; “1 Ocak 2024 – 31 Mart 2024 tarihleri arasında idare tarafından belirlenen haberlerin, haber görsellerinin ve faaliyetlerin ilgili birim müdürü Burak KALIPCIOĞLU, Belediye Başkan Yardımcısı Şaban AKKOL ve Belediye Başkanı Dinçer ORKAN kararı ile ulusal ve yerel basında yayınlanmak üzere Basın-İlan Kurumu aracılığı ile belirlenen yayın kuruluşlarına; 18 Ekim 2022 yılı 31987 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan karara istinaden gönderildiği, 18 Ekim 2022 yılı 31987 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 13.10.2022 tarihinde kabul edilen 7418 sayılı kanun madde 21 45 / A ile alınan karar; “Resmi Gazete’de yayımlananlar hariç olmak üzere; kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelikler uyarınca yayınlatılması mecburi olan resmi ilanlar 29uncu maddenin (b) bendinde anılan daire ve teşekküller, kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulan sair müesseseler veya bunların iştiraklerinin internet haber sitelerinde yayınlatacakları ilan ve reklamlar ancak Basın-İlan Kurumu aracılığı ile yayınlandığı, 15.04.2024 tarihinden itibaren Basın-Yayın ve Halkla İlişkiler Müdür V. olarak Fatih DİKER görevlendirildiği ve . 31 Mart 2024 tarihinden itibaren üst yönetimin değişmesi ve alınan kararlar doğrultusunda ulusal ve yerel basına haber gönderilmemiş olup suç duyurusunda bulunulduğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, ulusal ve yerel basın tarafından yazılı ve görsel basın-yayın organlarında yayımlanan İdarenin hizmetlerine ilişkin haberler ile “Belediye Başkanı vatandaşların yanında”, “Belediye Başkanının yılbaşı mesaisi”, “Belediye toplantısı”, “Başkan gençlerle bir araya geldi,Yılbaşında Nöbetçileri Ziyaret ” vb. reklam niteliğindeki haberlerin haber yayın alımı adı altında toplam 11.515.773 TL ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan Belediye Kanunu ve Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi hükümleri doğrultusunda ve Belediye tarafından yapılan hizmetlerin, temizlik, asfaltlama vb. ile Belediye Başkanının çeşitli haber ve söyleşileri reklam niteliği de taşıdığından yerel ve ulusal haber ajanslarında yayınlanması için Belediye bütçesinden ödeme yapılması mümkün değildir.