|
ÖZET: Belediye Başkanının sermayesine ortak olduğu şirketten mal ve hizmet alımının gerçekleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Başkanın hissedarı olduğu … Otomotiv Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi’nden, görevi süresince ve görev süresinin sona ermesinin ardından doğrudan temin yöntemiyle yakıt alımı ve araç bakım-onarım işlemleri yapılmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 28. maddesi, belediye başkanlarının görev süreleri boyunca ve görevlerinin sona ermesinden sonraki iki yıl içinde doğrudan veya dolaylı olarak taahhüde girmelerini yasaklamaktadır.
Kamu İhale Kurulu’nun 2006 tarihli kararı, bu yasak kapsamına doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımları da dahil etmektedir. 2024 yılı içerisinde, bu şirketten toplam 2.797.867,34 TL tutarında mal ve hizmet alımı gerçekleştirilmiştir. Alımların detayları arasında akaryakıt alımları ve araç bakım-onarım giderleri bulunmaktadır. Sonuç olarak, Belediye Başkanının %15 oranında hissedarı olduğu şirketten mal ve hizmet alımının, ilgili mevzuat ve Kamu İhale Kurulu kararları çerçevesinde yasak olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, kamu yönetimi açısından önemli bir hukuki ve etik sorunu gündeme getirmektedir. |
BULGU: Belediye Başkanının Sermayesine Ortak Olduğu Şirketten Mal ve Hizmet Alımı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye Başkanının hissedarı olduğu … Otomotiv Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi’nden görevi esnasında ve görevinin sona ermesinden sonra doğrudan temin yöntemi ile yakıt alımı ve araçların bakım onarım harcamalarına yönelik işlemlerin gerçekleştirildiği görülmektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Başkan ve meclis üyelerinin yükümlülükleri” başlıklı 28’inci maddesinde;
“Belediye başkanı görevi süresince ve görevinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Kurulunun 27.03.2006 tarih ve 2006/DK.D-55 sayılı Kararı’nda ise 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 28’inci maddesindeki “taahhüt” ibaresinin; yükümlenme, yüklenme, üstlenme, kendi nam ve hesabına bir gerçek kişiye veya tüzel kişiye karşı, sözleşmeli veya sözleşmesiz bir işin yapılmasının veya bir şeyin tesliminin yükümlenilmesi olarak anlaşılması gerektiğine; bu çerçevede taahhüde girememek hükmünün, 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesi kapsamındaki doğrudan temin suretiyle yapılacak alımları da kapsadığından belediye başkanları ile belediye meclis üyelerinin 5393 sayılı Kanunda belirtilen süreler içinde giremeyecekleri taahhütlerin, doğrudan temin suretiyle yapılacak alımları da kapsadığına karar verilmiştir.
Söz konusu firmadan doğrudan temin yöntemiyle, yakıt alımı, araç bakım ve onarım giderleri olarak 2024 yılında 2.797.867,34 TL tutarında mal ve hizmet alımı gerçekleştirilmiştir.
2024 yılında da doğrudan temin suretiyle yapılan mal ve hizmetlerin ayrıntısı aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 11: Belediye Başkanının Sermayesine Ortak Olduğu Şirketten Yapılan Alımlar
| Ödeme Emri Belgesi Tarihi | Ödeme Emri Belgesi No | Tutar (KDV Dahil) (TL) | Ödeme Emri Belgesi Açıklama |
| 12.03.2024 | 1587 | 121.940,45 | Akaryakıt Alımı |
| 12.03.2024 | 1605 | 56.877,50 | Akaryakıt Alımı |
| 12.03.2024 | 1609 | 158.325,53 | Akaryakıt Alımı |
| 12.03.2024 | 1610 | 1.100,00 | Konaklama Bedeli |
| 13.03.2024 | 1641 | 175.395,44 | Akaryakıt Alımı |
| 13.03.2024 | 1642 | 100.327,34 | Akaryakıt Alımı |
| 05.04.2024 | 2219 | 91.365,00 | Akaryakıt Alımı |
| 05.04.2024 | 2220 | 86.506,43 | Akaryakıt Alımı |
| 26.04.2024 | 2452 | 128.428,69 | Akaryakıt Alımı |
| 26.04.2024 | 2453 | 156.381,72 | Akaryakıt Alımı |
| 08.05.2024 | 2594 | 132.822,83 | Akaryakıt Alımı |
| 08.05.2024 | 2595 | 140.969,82 | Akaryakıt Alımı |
| 08.05.2024 | 2606 | 84.701,23 | Akaryakıt Alımı |
| 08.05.2024 | 2607 | 127.273,05 | Akaryakıt Alımı |
| 09.05.2024 | 2623 | 157.421,89 | Akaryakıt Alımı |
| 09.05.2024 | 2624 | 137.221,35 | Akaryakıt Alımı |
| 10.05.2024 | 2647 | 160.078,02 | Akaryakıt Alımı |
| 10.05.2024 | 2648 | 152.668,31 | Akaryakıt Alımı |
| 10.05.2024 | 2649 | 143.469,79 | Akaryakıt Alımı |
| 10.05.2024 | 2650 | 127.280,78 | Akaryakıt Alımı |
| 10.05.2024 | 2653 | 136.911,34 | Akaryakıt Alımı |
| 10.05.2024 | 2658 | 134.436,45 | Araç Bakım Onarım Bedeli |
| 10.05.2024 | 2659 | 47.494,62 | Kaporta Boya İşçiliği Bedeli |
| 28.05.2024 | 3021 | 38.209,76 | Bakım Onarım Bedeli |
| 04.06.2024 | 3237 | 260,00 | Akaryakıt Alımı |
| Toplam | 2.797.867,34 | ||
| Kamu İdaresi cevabında; 2025 yı | Kamu İdaresi cevabında; 2025 yı | ı içerisinde mevzuat ve Kamu İhale Kurulu Kararları | ı içerisinde mevzuat ve Kamu İhale Kurulu Kararları |
dikkate alınarak işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç oalrak, yukarıda yer verilen mevzuat ve Kamu İhale Kurulu Kararı dikkate alındığında, Belediye Başkanının %15 oranında sermayesine ortak olduğu anonim şirketten, Belediye Başkanının görevi süresince ve görevinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle mal ve hizmet alımı yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.