|
ÖZET: Belediye Encümeni tarafından uygulanan idari para cezalarının tahsilat oranının düşük olduğu tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, belediyelere yönetmelik çıkarma ve cezaları uygulama yetkisi tanımaktadır. Ayrıca, 34. madde gereği, bu cezaların verilmesi yetkisi belediye encümenine aittir. İdari para cezaları yalnızca bu kanunla sınırlı kalmayıp, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu ve diğer ilgili mevzuatlarla da düzenlenmektedir.
2023 yılı itibarıyla devreden idari para cezalarının toplam tahakkuku 16.387.490,63 TL olarak belirlenmişken, 2024 yılında tahsilat sadece 6.032.269,06 TL olmuştur. Bu durum, tahakkuk tahsilat oranının %36,81 gibi düşük bir seviyede kalmasına neden olmuştur. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği, idari para cezalarının ödeme süreleri ve takip süreçleri hakkında detaylı düzenlemeler içermektedir. Sonuç olarak, encümen kararlarıyla uygulanan idari para cezalarının tahakkuk, takip ve tahsilat süreçlerinde daha fazla dikkat gösterilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, belediyenin mali yönetimini ve gelirlerini doğrudan etkilemektedir. |
BULGU: Belediye Encümeni Kararı İle Verilen İdari Para Cezalarının Tahsilat Oranının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye Encümeni Kararı ile verilen idari para cezalarının tahakkuk/tahsilat oranının düşük kaldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.” Belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır. Aynı Kanun’un 34’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği; Kanunlarda öngörülen cezaları verme görev ve yetkisi belediye encümenindedir.
Belediye encümeni tarafından verilen idari para cezaları sadece 5393 sayılı Kanun kapsamında olmayıp 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanunu, 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu vb. kanunlarda düzenlenmiştir.
İdari para cezaları için genel usul kanunu olan 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun bazı maddelerinin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan ve 10.05.2023 tarihli, 32186 sayılı Resmî Gazete yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği’nin (Seri:B Sıra No:18) “Kanunun niteliği” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“(1) 5326 sayılı Kabahatler Kanunu, tüm idari para cezaları için genel usul kanunudur.
(2) İdari yaptırım kararlarında bulunması gereken hususlar, kararların tebliğ usulü, hususi kanunda hüküm bulunmaması koşuluyla idari yaptırıma ilişkin kanun yolu ve ödeme süresi, idari para cezalarının ödeme usulü, zamanaşımı, idari para cezalarının takibi ile gelir kaydedileceği yerler gibi konularda 5326 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
(3) 5326 sayılı Kanun hükümlerinden sonra yürürlüğe giren kanun hükümleri saklıdır.” düzenlemesi yapılmıştır.
Mezkûr Tebliğ’in “Ödeme süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde ise; idari para cezalarının, hususi kanunlarında belirtilen sürelerde ödeneceği, ödeme süresi düzenlenmemiş olan idari para cezalarının ise idari yaptırım kararının tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, İdare Gelir Kesin Hesabına göre idari para cezalarına ilişkin 2023 yılından devreden idari para cezaları tahakkukunun 7.727.695,23 TL, 2024 yılı tahakkukunun 8.659.795,40 TL olmak üzere toplam tahakkukun 16.387.490,63 TL olduğu, 2024 yılında yapılan tahsilatın sadece 6.032.269,06 TL olarak gerçekleştiği ve 10.355.221,57 TL’lik tutarın 2025 yılına devreden tahakkuk olarak aktarıldığı, idari para cezaları tahakkuk tahsilat oranının %36,81 olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta, bulgu doğrultusunda hareket edilmesine hassasiyet gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, encümen kararları ile verilen idari para cezalarının tahakkuk, takip ve tahsilatı hususunda gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.