|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, bazı belediye gelir kalemlerinde tahakkukun tahsilata dönüşüm oranlarının düşük kalmasının temel nedeni, idarenin mevzuatta belirtilen takip ve tahsilat usullerini yeterince uygulamamasıdır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, belediyelere ait vergi, harç ve ceza gibi alacakların tahsilat süreçlerini düzenlemekte olup, borçlulara vadesinde ödeme yapılmadığı takdirde gerekli işlemlerin başlatılması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, idare tarafından bu süreçlerin zamanında ve eksiksiz uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Özellikle ödeme emrinin tebliğ edilmesine rağmen, borçlulara yönelik haciz işlemlerinin ya başlatılmadığı ya da yalnızca sınırlı işlemlerle yetinildiği gözlemlenmiştir. Bu durum, amme borçlularının borçlarına yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmemesi sonucunu doğurmuştur. Sonuç olarak, bu uygulamalar nedeniyle bazı gelir kalemlerinin tahakkuk ve tahsilat oranları düşük seviyelerde kalmıştır. Bu bağlamda, Mali Hizmetler Müdürlüğü’nün, belediye alacaklarının zamanında tahsil edilmesi için gerekli ödeme emirlerini düzenlemesi ve borçluların mal varlıklarına yönelik etkili haciz işlemlerini gerçekleştirmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediye Gelirlerini Oluşturan Bazı Kalemlerde Tahakkukun Tahsilata Dönüşme Oranının Düşük Kalması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin tahakkukunu gerçekleştirdiği bazı gelir kalemlerine mevzuatta belirtilen takip ve tahsil usullerini uygulamaması nedeniyle tahsilat oranlarının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Kanunun şümulü” başlıklı 1′ inci maddesinde; belediyelere ait vergi, resim, harç, para cezası gibi asli ile faiz gibi fer’i amme alacakları hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup Kanun’un “Ödeme emri” başlıklı 55′ inci maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyen borçlulara borçlarını 15 gün içinde ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları gerektiği hususlarının ödeme emri ile tebliğ edileceği ve tebliğ edilen ödeme emrinin, borcun zamanında ödenmemesi veya mal bildiriminde bulunulmaması halinde borcun cebren tahsil edileceği hususunu ihtiva edeceği hüküm altına alınmıştır.
Bu bağlamda, 6183 sayılı Kanun’un “Cebren tahsil ve şekilleri” başlıklı 54′ üncü maddesinde; süresinde ödenmeyen amme alacaklarının cebren tahsilini sağlamak amacıyla ilgili tahsil dairesi tarafından; varsa teminatının paraya çevrilmesi, borca yetecek miktardaki malların haczedilip paraya çevrilmesi, şartlar oluşmuşsa iflasının istenmesi usullerinin sırasıyla uygulanması gerektiği ifade edilmiştir.
Ancak, İdare tarafından sırasıyla yapılması gereken işlemler arasındaki zaman diliminin çok açıldığı, ödeme emrinin tebliğ edilmesine rağmen borcunu ödemeyen ilgililere yönelik olarak haciz işlemlerinin başlatılmadığı veya haciz işlemlerine başlansa dahi yalnızca borçlunun mallarına haciz şerhinin işlenmesi ile yetinildiği başka bir deyişle amme borçlusunun borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmediği tespit edilmiştir.
Bu şekildeki uygulamalar sonucunda belediye gelirlerinden bazı kalemlerin tahakkuk ve tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kaldığı değerlendirilmektedir.
Tahakkuk tahsilat oranı düşük kalarak gelecek yıla devreden bu gelir kalemlerine ise aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 12: 2022 Yılı Tahakkuk ve Tahsilat Gerçekleşmeleri (TL)
| Gelir Türü | Önceki Yıllardan Devreden ve 2022 Yılında Tahakkuk Eden Gelirler Toplamı |
2022 Yılı Tahsilatı | Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk |
Tahsilat Oranı (%) |
| İlan ve Reklam Vergisi | 2.224.135,03 | 315.520,14 | 1.908.614,89 | 14,18 |
| Biletle Girilmeyen Yerlere Ait Eğlence Vergisi |
264.784,74 | 53.038,45 | 211.746,29 | 20,03 |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi |
10.363.175,76 | 1.771.851,73 | 8.591.324,03 | 17,09 |
| İşgal Harcı | 9.752.344,01 | 2.763.271,39 | 6.989.271,39 | 28,33 |
| Taşınmaz Kira Gelirleri | 2.961.246,99 | 194.908,48 | 2.766.338,51 | 6,06 |
| İdari Para Cezaları | 56.921.779,68 | 4.195.369,60 | 52.726.410,80 | 7,37 |
Bu itibarla, İdare tarafından tahsil edilmesi gereken Belediye alacakları için Mali Hizmetler Müdürlüğünün “Ödeme Emirlerini” zamanında düzenlemesi ve borçluların borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi gerekmektedir.