| ÖZET: İdarenin bazı gelir kalemlerine ilişkin tahakkukunu gerçekleştirdiği görülmüştür. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde belediyelere ait vergi, resim, harç gibi asli amme alacakları hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. İdare tarafından bazı işlemlerin zaman aşımına uğradığı ve ödeme emrinin tebliğ edilmesine rağmen borcunu ödemeyen ilgililere yönelik haciz işlemlerinin başlatılmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, tahsilat oranları düşük kalarak gelir kalemleri geleceğe devreden bu yılın sonuna gelmiştir. İdare tarafından takip ve tahsil usullerinin uygulanması gerektiği, mali hizmetler müdürlüğünün ödeme emirlerini zamanında düzenlemesi ve borçlular hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Belediye Gelirlerini Oluşturan Bazı Kalemlerde Tahsilat Oranının Düşük Kalması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin tahakkukunu gerçekleştirdiği bazı gelir kalemlerine mevzuatta belirtilen takip ve tahsil usullerini uygulamaması nedeniyle tahsilat oranlarının düşük düzeyde kaldığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde; belediyelere ait vergi, resim, harç, para cezası gibi asli ile faiz gibi fer’i amme alacakları hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup Kanun’un “Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyen borçlulara borçlarını 15 gün içinde ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları gerektiği hususlarının ödeme emri ile tebliğ edileceği ve tebliğ edilen ödeme emrinin, borcun zamanında ödenmemesi veya mal bildiriminde bulunulmaması halinde borcun cebren tahsil edileceği hususunu ihtiva edeceği hüküm altına alınmıştır.
Bu bağlamda, 6183 sayılı Kanun’un “Cebren tahsil ve şekilleri” başlıklı 54’üncü maddesinde; süresinde ödenmeyen amme alacaklarının cebren tahsilini sağlamak amacıyla ilgili tahsil dairesi tarafından varsa teminatının paraya çevrilmesi, borca yetecek miktardaki malların haczedilip paraya çevrilmesi, şartlar oluşmuşsa iflasının istenmesi usullerinin sırasıyla uygulanması gerektiği ifade edilmiştir.
Ancak, İdare tarafından sırasıyla yapılması gereken işlemler arasındaki zaman diliminin çok açıldığı, ödeme emrinin tebliğ edilmesine rağmen borcunu ödemeyen ilgililere yönelik olarak haciz işlemlerinin başlatılmadığı veya haciz işlemlerine başlansa dahi yalnızca borçlunun mallarına haciz şerhinin işlenmesi ile yetinildiği, başka bir deyişle amme borçlusunun borcuna yetecek miktardaki mallarının haczedilerek paraya çevrilmediği tespit edilmiştir.
Bu şekildeki uygulamalar sonucunda belediye gelirlerinden bazı kalemlerin tahakkuk ve tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kaldığı görülmüştür. Tahakkuk tahsilat oranı düşük kalarak gelecek yıla devreden bu gelir kalemlerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 9: 2023 Yılı Tahakkuk ve Tahsilat Gerçekleşmeleri (TL)
| Gelir Türü | Önceki Yıllardan Devreden ve 2023 Yılında Tahakkuk Eden Gelirler Toplamı | 2023 Yılı Tahsilatı (Net Tahsilat) |
Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk | Tahsilat Oranı (%) |
| Arsa Vergisi | 31.835.524,31 | 23.859.117,39 | 7.876.406,92 | 75,18 |
| Biletle Girilmeyen Yerlere Ait Eğlence Vergisi |
55.559,72 | 22.996,32 | 32.563,40 | 41,39 |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi |
15.735.516,10 | 7.516.901,71 | 8.218.614,39 | 47,77 |
| İlan ve Reklam Vergisi | 7.489.737,95 | 1.854.598,35 | 5.635.139,60 | 24,76 |
| Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri | 21.516.292,23 | 13.285.464,18 | 8.230.828,05 | 61,75 |
| İdari Para Cezaları | 8.778.713,61 | 6.162.279,08 | 2.616.434,53 | 70,20 |
İdarenin tahakkukunu gerçekleştirdiği bazı gelir kalemlerine mevzuatta belirtilen takip ve tahsil usullerini uygulaması, İdare tarafından tahsil edilmesi gereken Belediye alacakları için Mali Hizmetler Müdürlüğünün “Ödeme Emirleri”ni zamanında düzenlemesi ve borçlular hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.