Belediye Hizmetlerine İlişkin Kullanılan Binaların Ruhsatsız Olması (Sayıştay)

BULGU: Belediye Hizmetlerine İlişkin Kullanılan Binaların Ruhsatsız Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediyenin hizmetlerinde kullanılan ve tabloda ayrıntısı gösterilen yapıların inşaat ruhsatlarının ve yapı kullanma izin belgelerinin bulunmadığı görülmüştür.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 5’inci maddesinde, yapı; “Karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler” olarak tanımlanmış,

“Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.” hükmü,

“Kamuya ait yapı ve tesisler ile sanayi tesislerinde ruhsat” başlıklı 26’ncı maddesinin birinci fıkrasında ise; “Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avanprojeye göre ruhsat verilir. (…) ” hükmü öngörülmüştür.

03.07.2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Kamu alanlarında yapılacak yapılarda ruhsat” başlıklı 56’ıncı maddesinde; kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapıların; uygulama imar planlarında o maksada tahsis edilmiş ve mülkiyeti belgelenmiş olmak kaydıyla ilgili idarelerden avan projelere göre yapı ruhsatı alınarak inşa edilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Yönetmelik’in “Genel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapılara; imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat fenni mesuliyeti ve her türlü sorumlulukların bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre yapı ruhsatı, ilgili kamu kurumlarının geçici kabulünü müteakip yapı kullanma izin belgesi talep üzerine ilgili idaresince düzenleneceği ifade edilmiştir.

Yukarıdaki yer alan hükümler gereğince mevzuat kapsamında istisna tutulan yapılar hariç olmak üzere tüm yapılar için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi alınması gerekmektedir.

Yapılan incelemelerde, Belediyenin tam veya müşterek mülkiyetinde bulunan veya yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan Hazine arazisi üzerinde ihaleye çıkılıp yapılan yapıların inşaat ruhsatlarının ve dolayısıyla yapı kullanma izin belgelerinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Tablo 18: Belediye Hizmetlerinde Kullanılan Ruhsatsız Binalar

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; mülkiyet sorunu olmayan yapıların ruhsatlandırma işlemlerine başlanıldığı, mülkiyet sorunu olan yapıların bu sorun çözüldükten sonra ruhsat işlemlerine başlanılacağı ifade edilmiştir.

Bu itibarla; bahsedilen yapılar için farklılık arz edecek olmakla birlikte yapı kullanma izin belgelerinin düzenlenebilmesi için Yapı Denetim Uygunluk Raporu, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İlişiksiz Belgesi, geçici kabul tarihine göre Enerji Kimlik Belgesi ve yapının son haline ilişkin fotoğraflar ile İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığına iskân talebinde bulunularak işlemlerin yürütülmesi sağlanmalıdır.