ÖZET: İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı bir şirketin, Belediye Meclisi kararlarına aykırı olarak bazı kişi ve kurumlara ücretsiz park hizmeti sunduğu tespit edilmiştir. 14 Aralık 2023 tarihli ve 1455 sayılı karar ile belirlenen 2024 yılı otopark tarifeleri, yalnızca sistem kaydı olan araçlara ücretsiz hizmet verilmesini öngörmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, 2024 yılı içerisinde toplam 143.794 adet ücretsiz park işleminin, kayıt olmaksızın gerçekleştirildiği ortaya çıkmıştır.

Şirket, bu durumun büyük sistem arızaları, emniyet araçlarının sürekli giriş çıkışları ve kurumsal aboneliklerden kaynaklandığını belirtmiştir. Ancak, ücretsiz yararlanma işlemlerinin, yalnızca belirli araç gruplarına ait olduğu ve bu durumun Belediye Meclisi’nin yetkisi dahilinde olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Şirket personelinin kayıtlı olmayan araçlar için inisiyatif kullanmasının, şirketin menfaatine olmadığı değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, ücretsiz park hizmetinin, Belediye Meclisi kararında belirtilen şartlar çerçevesinde yürütülmesi ve sistem kaydı olmayan araçların bu hizmetten yararlandırılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu uygulama, şirket gelirlerinde kayıp ve kaçakların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Belediye Meclis Kararına Aykırı Olarak Ücretsiz Park Hizmeti Sunulması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi Kararına aykırı olarak, Şirketin park kayıt sistemine mukayyet olma şartını yerine getirmeyen bazı kişi veya kurumlara ücretsiz park hizmeti sunulduğu görülmüştür.

Belediyenin Meclisinin 2024 yılında uygulanacak otopark tarifelerinin belirlenmesine ilişkin 14.12.2023 tarih ve 1455 sayılı “2024 Yılı Ücret Tarifesi Teklifleri” konulu Kararı ve söz konusu tarifelerin güncellenmesine ilişkin 12.06.2024 tarih ve 821 sayılı “2024 Yılı Revize Ücret Tarifesi” konulu Kararı’nın açıklamalar bölümünde bazı kişi veya kurum araçlarının Şirketin tasarrufunda bulunan parklanma alanlarında sistem kaydı yapılması şartıyla ücretsiz hizmetten yararlanabileceği düzenlenmiştir.

Yapılan incelemede, Şirketin muhtelif mahallerdeki otopark işletmelerinde, 2024 Yılı içerisinde toplam 143.794 adet ücretsiz parklanmanın sistem kaydına dayanmaksızın Şirket personelinin anlık ücretsiz yararlanma giriş beyanıyla yapıldığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespiti üzerine, Şirket tarafından, “Ücret ödemeyen çıkış” menüsünden yapılan işlemlerin çoğunluğunun büyük sistem arızalarından kaynaklanabileceği, emniyet araçlarının sürekli girişi çıkış yaptığı, bariyerli otoparklarda kurumsal abonelere verilen kat aboneliklerden kaynaklanabileceği, otopark alanı içinde resmi izinleri olan dolmuş durağı bulunmasından kaynaklı olabileceği, 2024 yılında bulguda bahsedilen “ücret ödemeyen çıkış” işlem sayısının tüm işlemler içinde küçük bir orana tekabül ettiği, risklerin minimum seviyeye inebilmesi için gerekli denetimlerin yapıldığı ifade edilmiştir.

Ancak yapılan denetimlerde ücretsiz parklanma sayısının tespitinde, Şirketin cevabi niteliğinde yazısında belirttiği emniyet araçları, resmi otomobiller, engellilere ait araçlar, gazi ve şehit yakını araçları, belediye meclis üyeleri araçları, İspark personeli ve İstanbul Büyükşehir Belediyesinin diğer iştirak şirketlerinin araçlarına ait ücretsiz çıkışlar ayrıştırılmıştır.

Ücretsiz yararlandırmaya karar verme tasarrufunun Belediye Meclisi’nin yetkisinde olduğu ve Meclis Kararı’nda sistem kayıt şartı getirildiği göz önünde bulundurulduğunda, Şirket personelinin kayıtlı olmayan araçlar ile ilgili olarak inisiyatif kullanmasında Şirket menfaati bulunmadığı değerlendirilmektedir. Aksi halde, sistem kaydı olmaksızın yapılacak girişler vasıtasıyla hak sahipliliğinin aranması hususunda keyfiyet doğabilecektir.

Sonuç olarak, uygulamanın Belediye Meclis Kararında belirlenen koşullarda yürütülmesi ve Şirket gelirlerinde kayıp ve kaçağın önlenmesi gerektiği değerlendirildiğinden sistem kaydı olmayan araçların ücretsiz parklanma hizmetinden yararlandırılmaması gerektiği düşünülmektedir.