Belediye meclis üyeliğinin düşürülmesine ilişkin (Danıştay)

……. Belediye Meclisinin 4.7.1985 günlü ve 1985/57 sayılı kararının, 1580 sayılı Belediye Kanununun 74 üncü maddesi gereğince iptali istemine ilişkin İçişleri Bakanlığının 28.2.1986 günlü ve Mahalli İd. Gn. Md. Şb. Md. 521. 85. 23.10/22278 sayılı yazısında aynen:

” ……. Belediye Meclis Üyesi A.R.U.”nun meclis üyeliğinden düşürülmesi hususunda Belediye Meclisince alınan 4.7.1985 gün ve 1985/57 sayılı kararın iptali konusunda ……. Valiliğinden alman 1.11.1985 gün ve 301 sayılı yazı ile ekleri ilişikte sunulmuştur.

Anılan meclis kararında adı geçen Meclis Üyesi A.R.U.”nun görevini kötüye kullandığı ve şahsi arabasını belediye tamirhanesinde tamir ettiğinden bahisle meclis üyeliği görevine son verildiği belirtilmekte ise de dosyanın incelenmesinden adı geçenin durumunun meclis üyeliğine seçilme şartlarını düzenleyen 2972 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile atıfta bulunulan 2839 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen seçilme şartlarına aykırı olmadığı ve hakkında verilmiş herhangi bir mahkumiyet kararı bulunmadığından Bakanlığımızca söz konusu kararın hukuka aykırı olduğu düşünülmektedir.

1580 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi uyarınca yukarıda belirtilen gerekçelerle ……. Belediye Meclisinin 4.7.1985 gün ve 1985/57 sayılı kararının iptali hususunu takdirlerinize arz ederim” denilmektedir.

Gereği görüşülüp düşünüldü:

Dosyanın incelenmesinde, ……. Belediye Meclisinin 4.7.1985 günlü olağanüstü toplantısında; 16 meclis üyesi tarafından verilen, meclis üyesi ve belediye başkan yardımcısı A.R.U.”nun ……. Şirketine ait ……. plakalı aracı belediye itfaiye garajından, belediye personeline, tamir ettirmek ve belediyeye ait malzemelerden kullandırmak suretiyle görevini kötüye kullandığından bahisle, 1580 sayılı Yasanın 30 uncu maddesine göre meclis üyeliğinden düşürülüp azledilmesi yolundaki önergenin 14 ret oyuna karşı 16 oyla kabul edildiği, böylece adı geçenin 1580 sayılı Belediye Kanununun 30 uncu maddesi gereğince meclis üyeliğinden düşürülmesine karar verildiği, İçişleri Bakanlığının yukarıya aynen alınmış bulunan 28.2.1986 günlü ve Mah. İd. Gn. Md. Şb. Md. 521. 85. 23. 10/22278 sayılı yazısıyla sözü edilen kararın Belediye Kanununun 74 üncü maddesine göre iptalini istediği anlaşılmaktadır.

Sözü edilen Belediye Kanununun 74 üncü maddesinde, olağan ve olağanüstü toplantılar veya yasal görev ve yetkiler dışında veya yasa ve tüzük hükümlerine aykırı olarak verilmiş belediye meclisi kararlarının, il merkezi olmayan yerlerde valinin istemi üzerine il idare kurulunca, il merkezi olan yerlerde İçişleri Bakanlığının istemi üzerine Danıştay”ca incelenerek onaylanmasına ya da iptaline karar verileceği, 30 uncu maddesinde de, meclis üyesi olmak için gerekli koşullardan herhangi birinin yitirilmesi halinde üyeliğin sona ereceği, ancak, üyeliğin herhangi bir şekilde sona ermesine, üyelerden birinin istifa etmiş sayılmasına ya da istifasının kabulüne meclisin karar vereceği hükme bağlanmıştır.

Sözü edilen 30 uncu madde hükmü, görüldüğü gibi, meclis üyeliğine seçildikten sonra seçilme yeterliğini kaybetmiş olanların üyelikten düşürülmesine ilişkindir. Belediye meclisine seçilme yeterliğini belirleyen hüküm, 2972 sayılı Mahalli İdareler ve Mahalle Muhtarlıkları ve “İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunda yer almaktadır. Bu Yasanın 9 uncu maddesinde, en az altı ay süre ile, o seçim çevresinde oturmuş olmak ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddesinde belirtilen sakıncaları taşımamak koşuluyla, yirmi beş yaşını dolduran her Türk vatandaşının belediye başkanlığına, il genel ve belediye meclisi üyeliğine seçilebileceği, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddesinde ise, ilkokul mezunu olmayanların, kısıtlıların, yükümlü oldukları askerlik hizmetlerini yapmamış olanların, kamu hizmetinden yasaklıların, taksirli suçlar hariç, toplam bir yıl veya daha fazla hapis veya süresi ne olursa olsun ağır hapis cezasına hüküm giymiş olanlarla affa uğramış olsalar bile dört bent halinde belirtilmiş olan suçlardan mahkum olanların milletvekili seçilemeyecekleri hükme bağlanmıştır.

Şu durumda, belediye meclisince, 1580 sayılı Yasanın 30 uncu maddesi uyarınca bir meclis üyesinin üyelikten düşürülebilmesi için, meclis üyeliğine seçildikten sonra üye seçilebilme yeterliğini yitirmiş olduğunun, başka bir anlatımla, 2839 sayılı Yasanın 11 inci maddesinde öngörülen ve yukarıda sözü edilen sakıncaları taşıdığının belirlenmiş olması gerekirken, böyle bir durumun varlığı saptanmadan verilen kararın Yasa hükümlerine aykırı olduğu açık bulunmakla, ……. Belediye Meclisinin meclis üyesi A.R.U.”nun üyelikten düşürülmesine ilişkin 4.7.1985 günlü ve 1985/57 sayılı kararının iptaline 10.3.1986 gününde oybirliğiyle karar verildi.