|
ÖZET: Belediye sınırları içinde ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak inşa edilen yapılarla ilgili 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bulgulara ulaşılmıştır. Denetimler sonucunda, toplam 253 yapıya Yapı Tatil Zaptı düzenlendiği, bunlardan 140’ında düzeltme işlemlerinin gerçekleştirildiği ve 93.990.730,24 TL tutarında imar para cezası kesildiği tespit edilmiştir. Ancak, 2023-2024 yılları arasında alınan 482 yıkım kararından 275’inin uygulanamadığı görülmektedir. Bu durum, konut dokunulmazlığı nedeniyle yıkım işlemlerinin zorluğundan kaynaklanmaktadır.
Yıkım kararlarının uygulanabilmesi için, bazı durumlarda yapıların içine girilmesi gerekmekte, ancak bu durum ilgilinin muvafakati olmadan gerçekleştirilememektedir. Yıkım mahalline girişin yasak olması, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun konut dokunulmazlığını ihlal suçunu gündeme getirmektedir. Bu nedenle, yıkım işlemleri ertelenmekte ve adli makamlarca da mahale giriş kararı verilememektedir. Kamu İdaresi, 2025 yılı itibarıyla yıkım işlemlerinin hızlandırılacağını ve bu süreçte 72 adet yıkımın gerçekleştirildiğini belirtmiştir. Ayrıca, ruhsatsız yapıların elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanmasının engellenmesi ve yıkım işlemleri için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediye Sınırları İçerisinde Yıkım Kararı Alınıp Yıkılamayan Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapıların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde ruhsatı bulunmayan ya da mevcut ruhsatların eki etüt ve projelere aykırı şekilde inşa edilerek imar mevzuatına aykırılık teşkil eden yapıların bulunduğu görülmüştür.
Yapılan denetimlerde; 2024 yılı içinde toplam 253 yere Yapı Tatil Zaptı düzenlendiği, bu yapıların 140’ında düzeltme işlemlerinin sağlandığı, 2024 yılında 93.990.730,24 TL imar para cezası tahakkuk ettirildiği, bu tutarının 22.615.274,95 TL’si için 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42’nci maddesinin (ç) bendi ve erken ödeme gibi sebeplerle eksiltilen tahakkuk yapıldığı, kalan meblağın 15.823.099,29 TL’sinin ise tahsil edildiği tespit edilmiştir.
Ancak imar mevzuatına aykırı olan yapılara ilişkin olarak; 2023-2024 yılları arasında Belediye tarafından toplam 482 adet yıkım kararı alındığı buna rağmen fiili olarak bu yapılardan 275 adedi için yıkım işleminin yapılamadığı görülmüştür. Yıkımı yapılamayan bu yerlere bakıldığında sorunun konut dokunulmazlığından kaynaklandığı görülmüştür. Şöyle ki; Belediye Encümeninin aldığı “Yıkım Kararı”nın uygulanabilmesi amacıyla; dışarıdan yıkımın imkansız ya da çok zorlu olabildiği durumlarda, bazı taşınmazlarda bina içine girilmesi gerekmektedir. Fakat yıkım için gidildiğinde yıkım mahallinin kapalı olduğu görülmektedir. Bu durumda ilgilisinin muvafakati olmadan yıkım mahaline girilememektedir.
Dolayısıyla konut dokunulmazlığını ihlal suçunun oluşması riski nedeniyle, kilitli olan ve ilgilisince açılmayan taşınmazlara yıkım işlemi yapılamamaktadır. Her ne kadar, yapılacak işlem kamu görevinden kaynaklı olsa da ilgilisinin onayı olmadan mahale girilmesi mümkün değildir.
İlgilisinin muvafakati olmadan yıkım mahaline girilmesi 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 116’ncı maddesindeki “Konut dokunulmazlığının ihlali” suçunu oluşturacağından görevliler yıkım işlemini uygulayamamaktadırlar. Mahale giriş yapılamadığı için de yıkım kararının uygulanması ertelenmektedir.
Ayrıca adli makamlarca delil karartma şüphesinin olmaması ve herhangi bir suç şüphesinin bulunmaması gerekçeleriyle, yıkım yapılabilmesi için mahale giriş kararı verilemeyeceğine ilişkin kararlar mevcuttur.
Kamu İdaresinin cevabında; 2023-2024 yılları arasında yıkım kararı alınan 482 adet yapıdan 275 adedinin dışarıdan yıkımının imkansız ya da çok zorlu olduğu için yapı içerisine girilmesi gerektiği, ilgilisinin rızası olmadan yıkım mahalline girilmesi durumunda ise 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 116’ncı maddesinde belirtilen “Konut dokunulmazlığının ihlali” suçunun oluşabileceği riski düşünülerek yıkımların yapılamadığı, ancak yıkım tebliği yazı formatlarının içeriği değiştirilerek 2025 Ocak ayı itibariyle yıkımların gerçekleştirilmeye başlandığı, 2025 Ocak, Şubat, Mart, Nisan ayları içerisinde 72 adet yıkım işlemi gerçekleştirildiği ve yıkım işlemlerinin yıkım programlarına uygun olarak devam ettiği ifade edilmiştir.
Bu durumda Belediye tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Kullanma izni alınmamış yapılar” başlıklı 31’inci maddesi gereğince; kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapıların izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalanmalarının engellenmesi ve 3194 sayılı İmar Kanunu ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda belediye görevlilerinin yıkım işlemi için mahale giriş imkanının sağlanması konusunda ilave düzenlemelerin eklenmesi gerekmektedir.