|
ÖZET: Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren işyerlerine uygulanan emlak vergisi tahakkuklarının, mesken oranı üzerinden yapıldığı ve bu durumun vergi kaybına yol açtığı tespit edilmiştir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, bina vergisinin mükellefler tarafından ödeneceğini ve meskenler için vergi oranının binde bir, diğer binalar için ise binde iki olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, büyükşehir belediyeleri için bu oranların %100 artırımlı uygulanacağı ifade edilmiştir. Kanun, bir binanın kullanım amacının değişmesi durumunda vergi değerinin güncellenmesini zorunlu kılmaktadır.
Denetim sonucunda, belediye sınırları içindeki 310 işyerinden 81’inin emlak vergisi beyannamelerinin mesken olarak verildiği ve bu nedenle mesken üzerinden tahakkuk ettirildiği belirlenmiştir. İdare, bu duruma ilişkin örneklem listesi üzerinden inceleme yapıldığını ve 46 işyeri için tarhiyat işlemlerine başlandığını bildirmiştir. Ancak, işlem başlatılan sayının tespit edilen sayının altında olduğu ve bu konuda yeterli belge sunulmadığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, emlak vergisi tahakkuklarının mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi ve vergi kaybının önlenmesi için gerekli adımların atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde Faaliyet Gösteren İşyerlerine Emlak Vergisi Tahakkukunun Mesken Üzerinden Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren işyerlerinin emlak vergisi tahakkuklarının mesken oranı üzerinden yapılarak söz konusu verginin eksik tahakkuk ettirildiği görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mükellef” başlıklı 3’üncü maddesinde, bina vergisini; binanın malikinin, varsa intifa hakkı sahibinin, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği ifade edilmiş, Kanun’un “Nispet” başlıklı 8’inci maddesinde ise, bina vergisinin oranının meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki olduğu, bu oranların, 5216 sayılı Kanun’un uygulandığı büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde %100 artırımlı uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Vergi değerini tadil eden sebepler” başlıklı 33’üncü maddesinde de;
“Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir:
3. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkân, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulanmasında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kullanış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur.) …” hükmü yer almaktadır.
Emlak vergisi, mükelleflerin beyannameleri esas alınarak tahakkuk ve tahsil edilmektedir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim verme süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde, aynı Kanun’un 33’üncü maddesine göre vergi değerinde değişiklik yapılması gereken nedenlerin bulunması halinde emlak vergisi bildirimi verilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Bu durumda, bir binanın ikamete özgü bölümlerinden bir kısmının işyeri olarak kullanılması durumunda vergi değerinde değişiklik yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Belediye sınırları içerisinde faaliyet gösteren işyerlerinden örneklem olarak seçilen 310 tanesinin 81’inde emlak vergisi beyannamelerinin mesken olarak verildiği ve bu nedenle bu işyerlerine, mesken üzerinden emlak vergisi tahakkuk ettirildiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından özetle, bulgu konusu hususa ilişkin örneklem listenin yerinde tespit yapılarak incelendiği, sonuç olarak 46 adet işyeri için tarhiyat işlemlerine başlandığı, ifade edilmişse de, işlem başlatılan sayının bulguda tespiti yapılan sayının altında olduğu ve İdare cevabı ekinde buna ilişkin bir belge sunulmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, vergi kaybının önüne geçebilmek adına gerekli çalışmaların gerçekleştirilerek emlak vergisi tarh ve tahakkuklarının mevzuata uygun olarak yapılması gerekmektedir.