|
ÖZET: Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Bu rapor, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin denetiminde, ruhsatsız işletmelerin bulunduğunu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediğini göstermektedir. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere ruhsat verme yetkisi tanırken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu da işyeri açma izni harcının tahsil edilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Rapor kapsamında, Kürtün Belediye mücavir alanında 320 aktif vergi mükellefi üzerinden yapılan ruhsat sorgulamasında, 248 işletmenin ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin denetim işlevinin etkin bir şekilde yerine getirilememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilmemesine yol açmaktadır. Kamu İdaresi, ruhsatsız işletmelere yönelik gerekli bildirimlerin yapıldığını ifade etse de, ruhsat takibinin ve harç tahsilatının daha etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, ilgili mevzuat çerçevesinde ruhsatlandırma ve harç tahsilatı süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi, belediyelerin sorumluluğundadır. Bu bağlamda, ruhsatsız işletmelerin denetimi ve gerekli izinlerin alınması için daha fazla çaba gösterilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmaya ve denetlemeye yetkili olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açılmasının, iş yeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca İdare sınırları içerisinde muafiyet kapsamında olan yerler hariç açılacak iş yerlerinin Kamu İdaresi tarafından ruhsatlandırılması ve bu iş yerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Vergi Dairesi ile yazışma yapılarak İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi alınmış olup İdarenin verileri ile karşılaştırılmıştır. Buna göre, Kürtün Belediye mücavir alan sınırları içerisinde 320 adet aktif vergi mükellefi üzerinden ruhsat sorgulaması yapılmış olup, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması zorunlu olduğu halde ruhsatsız olarak faliyet yürüten 248 adet işletmenin bulunduğu tespit edilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelere yönelik gerekli bildirimlerde bulunulduğu belirtilmektedir.
Kamu İdaresince yetki ve görev alanındaki işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olanları da dikkate alarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve buna bağlı olarak da işyeri açma izni harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.