|
ÖZET: Belediye sınırları içinde ruhsat olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Bu rapor, işyeri açma izin harcının tahsil edilmediğini ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre belediyelerin ruhsat verme yetkisini vurgulamaktadır. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun, belediyelerin işyeri ruhsatlandırma sorumluluğunu belirlemektedir. Bazı meslek grupları ise bu ruhsatlardan muaf tutulmuştur.
Yapılan incelemeler sonucunda, Uşak Defterdarlığı ile işbirliği yapılarak belirlenen 510 işletmeden 295’inin ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Belediye sınırları içinde toplamda 20.642 faal işyeri bulunmakta, bunlardan yalnızca 5.470’inin ruhsatı vardır. Ayrıca, çevre temizlik vergisi mükellef listesinde 13.348 işletme kayıtlıdır. Kamu İdaresi, ruhsatı olmayan işletmelerin tespitine yönelik çalışmalarını sürdürmektedir. Ancak, ruhsatsız işletmelerin varlığı, etkin denetim eksikliği ve işyeri açma izin harçlarının tahsil edilememesi gibi sorunlara yol açmaktadır. Bu nedenle, belediyenin ruhsat kontrol mekanizmasını güçlendirerek, tüm işletmelerin ruhsat durumunu takip etmesi ve gerekli harçların tahsil edilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmaya ve denetlemeye yetkili olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyeri açılmasının, işyeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren işyerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu işyerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca İdare sınırları içerisinde muafiyet kapsamında olan yerler hariç açılacak işyerlerinin Kamu İdaresi tarafından ruhsatlandırılması ve bu işyerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Uşak Defterdarlığı ile yazışma yapılarak İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi alınmış olup İdarenin verileri ile karşılaştırılmıştır. Buna göre örnekleme usulüyle seçilen 510 adet işyeri üzerinde yapılan incelemede 215 adet işyerinin ruhsatlandırıldığı, 295 adet işyerinin ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
Ayrıca Kamu İdaresinin yetki ve görev sınırları içinde 20.642 adet faal işyeri bulunduğu, İdare tarafından toplam 5.470 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve Mali Hizmetler Müdürlüğünden temin edilen çevre temizlik vergisi aktif mükellef listesinde 13.348 adet işletmenin kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan işyerlerinin tespiti ve ruhsatlandırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresince yetki ve görev alanındaki işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olanları da dikkate alarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve buna bağlı olarak da işyeri açma izni harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.