|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymaktadır. Bu durum, ilgili yasal düzenlemelere aykırı olup, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gibi mevzuatlar, belediyelerin ruhsat verme ve denetleme yetkilerini açıkça belirtmektedir. Ayrıca, bazı meslek grupları bu ruhsatlardan muaf tutulsa da, genel olarak tüm iş yerlerinin ruhsatlandırılması ve işyeri açma izin harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.
Denetim sırasında, 19 işyeri üzerinde yapılan incelemede, 13’ünün ruhsatlı, 6’sının ise ruhsatsız olduğu tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, sınırları içinde 429 faal işyeri bulunduğunu ve bunlardan 229’unun ruhsat aldığını belirtmiştir. Ancak, ruhsatsız işletmelerin varlığı, belediyenin denetim yetkisini zayıflatmakta ve işyeri açma izin harçlarının tahsil edilmesini engellemektedir. Kamu İdaresi, ruhsatsız işletmelerin ruhsatlandırma işlemlerine başladığını bildirmiştir. Bu bağlamda, yetki alanındaki işletmelerin ruhsat durumlarının takip edilmesi ve işyeri açma izin harçlarının zamanında tahsil edilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Belediye Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye; gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmaya ve denetlemeye yetkili olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri Açma İzni Harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açılmasının, iş yeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un, 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu belirtilmiştir. Diğer yandan, Kanun’daki muafiyet düzenlemesi ile avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında da, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca İdare sınırları içerisinde muafiyet kapsamında olan yerler hariç açılacak iş yerlerinin Kamu İdaresi tarafından ruhsatlandırılması ve bu iş yerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Vergi Dairesi ile yazışma yapılarak İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi alınmış olup İdarenin verileri ile karşılaştırılmıştır. Buna göre örnekleme usulüyle seçilen 19 adet işyeri üzerinde yapılan incelemede 13 adet işyerinin ruhsatlandırıldığı, 6 adet işyerinin ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
Ayrıca Kamu İdaresinin yetki ve görev sınırları içinde 429 adet faal işyeri bulunduğu, idare tarafından toplam 229 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği ve Mali Hizmetler Müdürlüğünden temin edilen çevre temizlik vergisi aktif mükellef listesinde 689 adet aktif işletmenin kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine ve işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, Belediye sınırları içerisinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunmadan faaliyet gösteren işyerlerin ruhsatlandırma işlemlerine başlanıldığı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresince yetki ve görev alanındaki işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olanları da dikkate alarak, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin sağlanması ve buna bağlı olarak da işyeri açma izni harçlarının tahsil edilmesi gerekmektedir.